شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٢٤١ - (يوسف/ ٢٢ )
بلع
ابْلَعى: (هود/ ٤٤.)[*]
از مادّۀ «بلع» به معنى «در كام فروبردن» است.
آيۀ مورد بحث، ناظر به فرمان پايان مجازات قوم ستمكار نوح (ع) و بازگشت زمين (پس از طوفان) به حالت عادى خود مىباشد. اين آيه چگونگى اين فرمان و جزئيات و نتيجۀ آن را در عبارات بسيار كوتاه و مختصر و در عين حال فوقالعاده رسا و زيبا در ضمن شش جمله بيان مىكند و اولين جملۀ آن، اين است كه مىگويد:
«به زمين دستور داده شد، اى زمين آبت را در كام فروبر!...» هود/ ٤٤.
تفسير الميزان مىنويسد: كلمۀ مورد بحث (ابلعى) «ندائى است كه از ساحت عظمت و كبرياى الهى صادر شده و براى تعظيم، تصريح به اسم گوينده كه خداست نشده، اين امر تكوينى بود و بهوسيلۀ «كن» كه از جانب دارندۀ كاخ هستى شرف صدور يافته به انجام رسيد و بلافاصله هرچه آب از سرچشمهها جوشيده و روى زمين بود در كام زمين فرورفت ». (ج ١١٠/٩.)
بلغ
بَلَغَ أَشُدَّهُ:(يوسف/ ٢٢.)[**]
«أشدّ» به معنى «استحكام و قوت جسمى و روحى» است و «بلوغ أشدّ» به معنى رسيدن به اين مرحله است، ولى اين عنوان در قرآن مجيد به مراحل مختلفى از عمر انسان اطلاق شده است.
گاهى به معنى سن بلوغ آمده است (اسراء/ ٣٤.) «نزديك مال يتيم نشويد مگر به نحو احسن تا زمانى كه به حدّ بلوغ برسد»[١].
[*]وَ قِيلَ يٰا أَرْضُ اِبْلَعِي مٰاءَكِ...هود/ ٤٤.
[**]وَ لَمّٰا بَلَغَ أَشُدَّهُ...«و هنگامى كه (يوسف) به مرحلۀ بلوغ و قوت رسيد...» يوسف/ ٢٢.
[١]وَ لاٰ تَقْرَبُوا مٰالَ اَلْيَتِيمِ إِلاّٰ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ حَتّٰى يَبْلُغَ أَشُدَّهُ... اسراء/ ٣٤.