شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٦٠٢ - حَن١٦٤٨ ان (مريم/ ١٣ )
قيامت مهلت دهى تمام فرزندانش، جز عدّۀ كمى را گمراه و ريشه كن خواهم ساخت!!»لَأَحْتَنِكَنَّ ذُرِّيَّتَهُ إِلاّٰ قَلِيلاًاسراء/ ٦٢.
بنابراين، گفتار مزبور اشاره به اين است كه من كل بنى آدم را جز عدّه كمى از جادۀ اطاعت تو بر مىكنم.
اين احتمال نيز وجود دارد كه «احتنكن» از مادّه «حنك» به معنى «زير گلو» بوده باشد، هنگامى كه طناب و افسار به گردن حيوان مىافكنند، عرب تعبير به «حنكت الدّابّة» (طناب را به گردن حيوان افكندم) مىكند در واقع شيطان مىخواهد بگويد من به گردن همۀ آنها ريسمان وسوسه مىافكنم و به جادّۀ خطا مىكشانم. (ج ١٨١/١٢.)
حنن
حَنٰان: (مريم/ ١٣.)[*]
[حنّ، حنّة و حنانا] عليه «بر او مهربانى و شفقت آورد و ترحم كرد». بنابراين، واژۀ «حنان» در اصل به معنى «رحمت، شفقت، محبت، بخشايش و ابراز علاقه و تمايل» است: حنانيك يا ربّ «خدايا مهربانى كن با من، رحمت تو را خواهانم»[**].
«حنّان» (با تشديد نون) از همين ماده، يكى از نامهاى خداى تعالى و به معنى «بسيار بخشاينده و دلسوز و مهربان» آمده است.
آيۀ مورد بحث دربارۀ «يحيى» فرزند «زكريا» است كه خداوند صفات برجستهاى به او عطا فرمود و او را از كودكى مورد رحمت و محبت خويش قرار داد، مىفرمايد:
«... و ما فرمان نبوت (و عقل كافى) در كودكى به او داديم و به او «رحمت و محبت» از ناحيۀ خود بخشيديم و (نيز) پاكى (روح و عمل)، و او پرهيزگار بود (و از آنچه خلاف فرمان پروردگار بود دورى مىكرد)» مريم/ ١٢ و ١٣.
واژۀ «حنان» تنها يكبار در قرآن مجيد آمده است كه شرح آن ضمن آيۀ ١٣ سورۀ مريم گذشت. (ج ٢٤/١٣.)
[*]... وَ آتَيْنٰاهُ اَلْحُكْمَ صَبِيًّاوَ حَنٰاناً مِنْ لَدُنّٰا وَ زَكٰاةً وَ كٰانَ تَقِيًّا.مريم/ ١٢ و ١٣.
[**] منجد الطّلاب، ص ١١٤.