شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٦٢ - (انبياء/ ٩٦ )
مىكند. مىگويند: حجز بينهما. «ميانشان فاصله و جدايى انداخت» و به گفته «راغب» ناميد كشور «حجاز» به اين نام براى اين است كه ميان شام و صحرا قرار دارد و همچنين «حجاز» طنابى است كه بر پاى ستوران مىبندند تا مانع حركت آنها شود[*].
به هر حال، آيۀ مورد بحث بيانگر يكى از روشنترين دلايل توحيد و نمونهاى از مواهب بزرگ الهى است و آن، حجاب و حايل طبيعى است كه ميان بخشهايى از آب شيرين و آب شور اقيانوسها قرار داده، اين حجاب نامرئى چيزى جز تفاوت درجۀ غلظت آب شور و شيرين، و به اصطلاح تفاوت «وزن مخصوص» آنها نيست كه سبب مىشود آب نهرهاى عظيمى كه به دريا مىريزند تا مدت زيادى، در آب شور حل نشوند و در نتيجه جزر و مدّ دريا آنها را بر بخش عظيمى از سواحل آمادۀ كشت و زرع مسلط مىسازد و آنها را آبيارى مىكند. (ج ٥١٥/١٥-٥١٦.)
حٰاجِزِينَ:(حاقه/ ٤٧.)[**]
جمع «حاجز»، از مادّۀ «حجز» به معنى «مانع» است و پيش از اين دراينباره سخن گفتيم.
واژۀ مذكور (حاجزين) كه در آيۀ مورد بحث به صورت جمع آمده، به گفتۀ «راغب» صفت است براى يك فرد در موضع جمع (به متن آيه كه در پانوشت امده است مراجعه فرماييد). (ج ٤٨٢/٢٤.)
ح د ب
حَدَبٍ:(انبياء/ ٩٦.)[***]
بر وزن «ادب» به معنى «بلنديهايى است كه ميان پستيها قرار گرفته» و گاهى به
(با يكديگر مخلوط نشوند)...» نمل/ ٦١.
[*] مفردات، راغب، مادّۀ «حجز».
[**]فَمٰا مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ عَنْهُ حٰاجِزِينَ.«واحدى از شما نمىتوانست مانع شود و از او حمايت كند» حاقه/ ٤٧.
[***]... وَ هُمْ مِنْ كُلِّ حَدَبٍ يَنْسِلُونَ.انبياء/ ٩٦.