شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٢٥٩ - بور (فرقان/ ١٨ )
ولى واضح است اين تعدد درها (مانند تعدد درهاى بهشت) نه به خاطر كثرت واردان است به طورى كه از يك در كوچك نتوانند وارد شوند، و نه جنبۀ تشريفاتى دارد، بلكه در حقيقت اشاره به عوامل گوناگونى است كه انسان را به جهنّم مىكشاند، هر نوع از گناهان درى محسوب مىشود.
در خطبۀ جهاد در نهج البلاغه مىخوانيم:
انّ الجهاد باب من ابواب الجنّة فتحه اللّه لخاصّة اوليائه. «جهاد درى از درهاى بهشت است كه خدا آن را به روى بندگان خاصش گشوده است[١]».
و در حديث معروف مىخوانيم:
انّ السّيوف مقاليد الجنّة. «شمشيرها كليدهاى بهشتند» اين گونه تعبيرات به خوبى منظور از درهاى متعدد بهشت و دوزخ را روشن مىسازد.
همانطور كه در بحث گذشته نيز اشاره كرديم، در حديثى از امام باقر (ع) مىخوانيم:
«بهشت، هشت در دارد[٢]» در حالى كه آيۀ مورد بحث مىگويد: جهنّم هفت در دارد، اين تفاوت اشاره به اين است كه هرچند درهاى ورود به بدبختى و عذاب فراوان باشد، ولى با اين حال درهاى وصول به سعادت و خوشبختى از آن فزونتر است. (ج ٧٧/١١-٧٨.)
ب و ر
بور: (فرقان/ ١٨.)[*]
از «بوار» در اصل به معنى «شدت كساد بودن چيزى» است و چون شدت كسادى باعث فساد مىشود چنان كه در ضرب المثل عرب آمده «كسد حتّى فسد» اين كلمه به معنى «فساد» و سپس «هلاكت» اطلاق شده است[**].
و ازآنجا كه زمين خالى از درخت و گل و گياه در حقيقت فاسد و مرده است به آن
[١]نهج البلاغه، خطبه ٢٧.
(٢) خصال صدوق، ابواب الثمانيه.
[*]... وَ كٰانُوا قَوْماً بُوراً.«... آنها (مشركان) فاسد شدند و هلاك گشتند» فرقان/ ١٨.
[**] واژه «بور» به زبان مردم عمان كه از يمن هستند به معناى «هلاكت و نابودى» است. «ترجمۀ الاتقان، ج ٤٤١/٢»