شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٧٦٦
به معنى «اسبها» (جمعى است كه مفرد از جنس خود ندارد).
«راغب» در «مفردات» مىگويد: «خيل» در اصل از «خيال» به معنى «پندار و تصوّرات ذهنى» است و «خيلاء» به معنى «تكبر و خودبرتربينى» است، چرا كه از يك نوع تخيل فضيلت ناشى مىشود همانطور كه وقتى انسان بر اسب سوار مىشود غالبا يك نوع غرور و كبر احساس مىكند و اگر مىبينيم به اسب «خيل» گفته مىشود نيز به خاطر آن است كه هنگام راه رفتن شبيه متكبران گام بر مىدارد.
قابل توجه اين كه «خيل» هم به اسبها گفته مىشود و هم به سواران! در سورۀ اسراء آيۀ ٦٤[*]اشاره به معنى دوّم، يعنى «اسب سواران» (لشكر پياده) شده است. (ج ٣٨٤/٣، ج ١٨٣/١٢، ج ٥٠٢/٢٣.)
خ ى م
خيام: (الرحمن/ ٧٢.)[**]
جمع «خيمة» به معنى «سايه بانها» است و آيۀ مورد بحث در ادامۀ توصيف زنان بهشتى است، مىفرمايد: «آنها حوريانى هستند كه در خيمههاى بهشتى مستورند»(حُورٌ مَقْصُورٰاتٌ فِي اَلْخِيٰامِ)بايد توجه داشت به طورى كه در روايات اسلامى آمده است، خيمههاى بهشتى (از نظر گستردگى و وسعت و زيبايى) شباهتى به خيمههاى اين جهان ندارند.
اين نكته نيز قابل توجه است كه «خيمه» طبق آنچه علماى لغت و بعضى از مفسران گفتهاند تنها به معنى خيمههاى پارچهاى كه در ميان ما معروف است نمىباشد، بلكه به خانههاى چوبى و يا حتى هر خانۀ مدورى كلمۀ «خيمه» اطلاق مىشود و گاه گفته شده «خيمه» عبارت است از هر خانهاى كه از سنگ و مانند آن ساخته نشده باشد[١].
(ج ١٨٣/٢٣-١٨٤.)
(شترى...» حشر/ ٦.
[*]... وَ أَجْلِبْ عَلَيْهِمْ بِخَيْلِكَ وَ رَجِلِكَ...«... و لشكر سواره و پيادهات را بر آنها گسيل دار...» اسراء/ ٦٤.
[**]حُورٌ مَقْصُورٰاتٌ فِي اَلْخِيٰامِ.الرحمن/ ١.٧٢)
[١] لسان العرب، مجمع البيان و المنجد.