شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٦٧ - (مجادله/ ٥ )
طورى هر زمان رسولى براى هدايت آنها مىآمد او را تكذيب مىكردند و چون اين كفر و تكذيب از حدّ مىگذشت خداوند آنها را يكى بعد از ديگرى به هلاكت مىرساند و از صفحۀ روزگار محو مىكرد، همچنان كه مىفرمايد:
«... ما اين امتهاى سركش را يكى پس از ديگرى هلاك كرديم و آنها را احاديثى قرار داديم...» مؤمنون/ ٤٤.
يعنى چنان محو شدند كه تنها نام و گفتگويى از آنها باقى ماند.
گاه امّتى منقرض مىشود امّا نفرات و آثار چشمگيرى از آنها در گوشه و كنار به صورت پراكنده باقى مىماند، ولى گاه چنان نابود مىشود كه جز اسمى از آنها بر صفحات تاريخ يا در گفتگوهاى مردم باقى نمىماند و اين امتهاى سركش و طغيانگر از دستۀ دوم بودند. (ج ٣١٠/٩، ج ٢٤٥/١٤.)
ح د د
يُحٰادِدِ:(توبه/ ٦٣.)[*]
از «محادّة» (حادّ، يحادّ، محادّة) به معنى «دشمنى كردن و ستيزه كردن» است و ريشۀ اصلى آن «حدّ» است كه به معنى «طرف و نهايت چيزى» است و از آنجا كه افراد دشمن و مخالف در طرف مقابل قرار مىگيرند، لذا اين كلمه (محادّة) به معنى «عداوت و دشمنى» آمده است همان گونه كه در گفتگوهاى روزمره كلمۀ «طرفيت» را به معنى «مخالفت و دشمنى» به كار مىبريم. (ج ٢١/٨.)
يُحَادُّونَ:(مجادله/ ٥.)[**]
از «محادّة» به معنى «ستيزه كردن و مبارزۀ مسلّحانه و استفاده از حديد (آهن)» است و به مبارزۀ غير مسلّحانه نيز گفته مىشود.
[*]أَ لَمْ يَعْلَمُوا أَنَّهُ مَنْ يُحٰادِدِ اَللّٰهَ وَ رَسُولَهُ فَأَنَّ لَهُ نٰارَ جَهَنَّمَ...«آيا نمىدانند هركس با خدا و رسولش دشمنى كند، براى او آتش دوزخ است...» توبه/ ٦٣.
[**]إِنَّ اَلَّذِينَ يُحَادُّونَ اَللّٰهَ وَ رَسُولَهُ كُبِتُوا كَمٰا كُبِتَ اَلَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ...«كسانى كه با خدا و رسولش دشمنى مىكنند خوار و ذليل مىشوند، آنگونه كه پيشينيان آنها خوار و ذليل شدند...» مجادله/ ٥.