شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٥٥٢ - (انشقاق/ ٢ )
هزار يا دو هزار يا سه هزار، يا بيشتر و كمتر از آن جدا مىكند و با آن صلۀ رحم انجام مىدهد و مشقت از قوم خود بر مىدارد[١]» (ج ٣١/٢٥-٣٢.)
حق و ميزان: (شورى/ ١٧.)[*]
«حق» كلمۀ جامعى است كه معارف و عقايد حقّه و همچنين اخبار صحيح و برنامههاى هماهنگ با نيازهاى فطرى و اجتماعى را و آنچه از اين قبيل است شامل مىشود، چرا كه حق، چيزى است كه با عينيت خارجى موافق است و تحقق يافته، و جنبۀ ذهنى و پندارى ندارد.
و «ميزان» نيز در اغلب موارد معنى جامعى دارد، هرچند در لغت به معنى «ترازو» و ابزار سنجش وزن است، در معنى كنايى به هرگونه معيار سنجش و قانون صحيح الهى و حتى شخص پيامبر اسلام (ص) و امامان راستين (ع) كه وجودشان معيار تشخيص حق از باطل است اطلاق مىشود و ميزان روز قيامت نيز نمونهاى است از اين معنى.
با توجه به آيۀ مورد بحث، خداوند كتابى بر پيامبر اسلام (ص) نازل كرده است كه هم حق است و هم ميزان ارزيابى ارزشهاست، به گونهاى كه دقت در محتواى اين كتاب، از معارف و عقايد گرفته تا طرق استدلال آن، و از قوانين اجتماعى آن گرفته تا برنامههايى كه براى تهذيب نفوس و تكامل انسانها ريخته، دليل حقانيت آن است، اين محتواى عالى با اين عمق و عظمت آن، آن هم از يك فرد امّى و درس نخوانده كه از عقبافتادهترين محيطها برخاسته، خود دليلى است بر عظمت پروردگار و وجود عالم ماوراء طبيعت، و هم دليلى است بر حقانيت آورندۀ آن. (ج ٣٩٢/٢٠.)
حُقَّتْ:(انشقاق/ ٢.)[**]
از مادّۀ «حق» و در آيۀ مورد بحث به معنى «شايسته و سزاوار» است، مىفرمايد:
«هنگامى كه اسمان شكافته شود و به فرمان حق گوش فرادهد (تسليم فرمان
[١]نور الثقلين، ج ٤١٧/٥، حديث ٢٥.
[*]اَللّٰهُ اَلَّذِي أَنْزَلَ اَلْكِتٰابَ بِالْحَقِّ وَ اَلْمِيزٰانَ...«خداوند كسى است كه كتاب را به حقّ نازل كرد و ميزان (سنجش حق و باطل) را...» شورى/ ١٧.
[**]إِذَا اَلسَّمٰاءُ اِنْشَقَّتْوَ أَذِنَتْ لِرَبِّهٰا وَ حُقَّتْ.انشقاق/ ١ و ٢.