شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٠٤ - (نجم/ ١٥ )
شده و اطلاق اين واژه بر معانى فوق به خاطر آن است كه زمين، از درختان و گياهان پوشيده شده است. «راغب» در مفردات مىگويد: درختان پرشاخوبرگ را نيز «جنّة» ناميدهاند.
كلمۀ «جنّة» به همين شكل ٦٦ بار و به شكل «جنّته» (كهف/ ٣٥.) يكبار در قرآن مجيد آمده است[*]، جمع آن «جنّات» است. (ج ١٨٤/١، ج ٣١٤/٥، ج ٣/٦. با اقتباس از منابع ذكر شده)
جَنّٰاتُ اَلْمَأْوىٰ:(نجم/ ١٥.)[**]
به معنى بهشتى است كه محل سكونت است[١]و در اين كه اين كدام بهشت است، در ميان مفسران گفتگوست، بعضى آن را همان بهشت جاويدان (جنّة الخلد) مىدانند كه در انتظار تمام اهل ايمان و پرهيزگاران است و محل آن را در آسمان مىدانند و آيۀ ١٩ سورۀ سجده را شاهد برآن گرفتهاند:
... فَلَهُمْ جَنّٰاتُ اَلْمَأْوىٰ نُزُلاً بِمٰا كٰانُوا يَعْمَلُونَ.«براى مؤمنان صالح العمل باغهاى بهشت است كه در آن ساكن مىشوند و اين وسيلۀ پذيرايى از آنهاست در مقابل اعمالى كه انجام مىدادند» چرا كه اين آيه به قرينۀ آيۀ بعد از آن مسلما از بهشت جاويدان سخن مىگويد.
ولى ازآنجا كه در جاى ديگر مىخوانيم:
وَ سٰارِعُوا إِلىٰ مَغْفِرَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ وَ جَنَّةٍ عَرْضُهَا اَلسَّمٰاوٰاتُ وَ اَلْأَرْضُ...«براى رفتن بهسوى مغفرت پروردگار و بهشتى كه وسعت آنهمه آسمانها و زمين را فراگرفته است بر يكديگر پيشى گيرند» آل عمران/ ١٣٣.
بعضى اين معنى را بعيد شمردهاند، زيرا ظاهر آيه مورد بحث نشان مىدهد كه«جَنَّةُ اَلْمَأْوىٰ»در اسمان است و غير از بهشت جاويدان است كه وسعتش بهاندازۀ تمام آسمانها و زمين مىباشد.
لذا گاهى آن را به جايگاه ويژهاى از بهشت تفسير كردهاند كه در كنار
[*]المعجم الاحصائى لألفاظ القرآن الكريم.
[**]عِنْدَهٰا جَنَّةُ اَلْمَأْوىٰ.«كه جنّت المأوى در آنجاست» نجم/ ١٥.
[١] «مأوى» در اصل به معنى محل انضمام است و ازآنجا كه سكونت افراد در يك مكان سبب انضمام آنها به يكديگر است، اين واژه به محل سكونت اطلاق شده است.