شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٩١ - حريق (انفال/ ٥٠ )
منطقىتر مىگردند.
زورگويان هنگامى كه از طريق منطق به جايى نرسيدند فورا تكيه بر زور و قدرتشان مىكنند و در مورد ابراهيم درست از همين برنامه استفاده شد، چنان كه قرآن مىگويد:
«جمعيت گفتند (و فرياد زدند) او را بسوزانيد و خدايان خود را يارى كنيد، اگر كارى از دست شما ساخته است» انبياء/ ٦٨. (ج ٤٤٣/١٣-٤٤٤.)
حريق: (انفال/ ٥٠.)[*]
به معنى «آتش» آتش سوزان» است و در اصل از مادّۀ «حرق» به معنى «سوزاندن و نيز ساييدن» گرفته شده است. «راغب» در مفردات نيز واژۀ «حريق» را به همان معنى «آتش» گرفته، ولى اضافه مىكند كه: «حرق الشّىء» گرم و داغ كردن چيزى بهوسيلۀ غير از شعلۀ آتش است مانند: حرق الثّوب يعنى گرم شدن جامه و لباس با كوفتن و زدن. و حرق الشّىء: آن را با سوهان ريزريز كرد (و «محرق» به معنى «سوهان» است) و از استعاره اين معنى، عبارت زير است:
حرق الناب يعنى به هم ساييدن دندانهاى پيشين دهان كه از خشم صدايش شنيده شود و نيز حرق الشّعر: مويش را كه بلند شده بود، بريده و كوتاه كرد[**].
به هر حال، آيۀ مورد بحث صحنۀ مرگ كفار و پايان زندگى شومشان را مجسم مىكند و مىگويد:
«و اگر ببينى كافران را به هنگامى كه فرشتگان (مرگ) جان آنها را مىگيرند و بر صورت و پشت آنها مىزنند و (مىگويند) بچشيد عذاب سوزنده را (به حال آنها تأسف خواهى خورد)» انفال/ ٥٠.
اين آيه على رغم آنكه جمعى از مفسران اشاره به مرگ كافرانى كردهاند كه در ميدان بدر به دست فرشتگان انجام شده و بعضى از روايات تأييد نشده نيز آن را در همين زمينه نقل كردهاند، ولى قرائنى در دست است كه فرشتگان در ميدان بدر مستقيما در جنگ دخالت نكردند، بنابراين آيۀ فوق اشاره به فرشتگان مرگ، و لحظه قبض روح و مجازات دردناكى
[*]... وَ ذُوقُوا عَذٰابَ اَلْحَرِيقِ.انفال/ ٥٠.
[**] مفردات، راغب، ماده «حرق».