است، و «ثواب» به پاداشى گفته مى‌شود كه به انسان در مقابل اعمالش مى‌دهند، چرا كه نتيجۀ اعمالش به او بر مى‌گردد. ثواب العمل، به معنى بازگشت به پاداش و جزاى اعمال شايسته است.

واژۀ «ثواب» هم در جزاى نيك و هم بد به كار مى‌رود، هرچند غالبا در مورد خير استعمال مى‌شود، اما كلمۀ «تثويب» به طورى كه «راغب» در كتاب مفردات مى‌گويد، در قرآن مجيد جز براى مكروه به كار نرفته است[**]و لذا آيۀ مورد بحث دلالت بر نوعى طعن نسبت به كفار دارد، و بايد نيز چنين باشد، چرا كه آنها همواره مؤمنان و آيات خدا را به باد استهزاء مى‌گرفتند و بايد در آن روز نتيجۀ استهزاهاشان را ببينند. (ج ٢٨٩/٢٦.)

اثابهم: (مائده/ ٨٥.)[*]

اين ماده از «ثواب» گرفته شده و مادّۀ اصلى آن نيز «ثوب» است و در اصل، به همان معنى «بازگشتن چيزى به حالت نخستين» است و «ثواب» چيزى است كه در برابر كارهاى انسان به او بازمى‌گردد و غالبا، نيكى كردن و سودى به كسى رسانيدن است.

(ج ٥٨/٥.)

مَثٰابَةً‌:(بقره/ ١٢٥.)[***]

در اصل از مادّۀ «ثوب» و همان‌طور كه در بالا اشاره كرديم، به معنى «بازگشت چيزى به حالت نخستين» است (مرجع و بازگشتگاه)، و با توجه به آيۀ مورد بحث، ازآنجا كه خانۀ كعبه مركزى براى موحّدان بوده است كه همه‌ساله به‌سوى آن روى مى‌آوردند، نه تنها از نظر جسمانى كه از نظر روحانى نيز بازگشت به توحيد و فطرت نخستين مى‌كردند، ازاين‌رو به عنوان «مثابة» معرفى شده، و ازآنجا كه خانۀ انسان مركز بازگشت هميشگى اوست، محل آرامش و آسايش او نيز هست، لذا در كلمۀ «مثابة» يك نوع آرامش و آسايش

[**]مفردات، راغب، ماده «ثوب».

[*]فَأَثٰابَهُمُ اَللّٰهُ بِمٰا قٰالُوا جَنّٰاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا اَلْأَنْهٰارُ...«خداوند آنها را به خاطر اين سخن، باغهايى از بهشت پاداش داد كه از زير درختان آن نهرها جارى است...» مائده/ ٨٥.

[***]وَ إِذْ جَعَلْنَا اَلْبَيْتَ مَثٰابَةً لِلنّٰاسِ وَ أَمْناً...«(و به خاطر بياوريد) هنگامى كه خانۀ كعبه را محل بازگشت و مركز امن‌وامان براى مردم قرار داديم...» بقره/ ١٢٥.