شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٢٧٢ - تابعين چه اشخاصى بودند و تابعين به احسان كيانند؟ (سور١٧٢٨ توبه، آي١٧٢٨ ١٠٠ )
(فرقان/ ٣٩.)[*]
نيز از ماده «تبر» (بر وزن ضرر و بر وزن صبر) به معنى «هلاك شدن و درهم شكستن» است. (ج ٩٠/٢٥، ج ٣٣٧/٦، ج ٩٠/١٥.)
ت ب ع
تبيع: (اسراء/ ٦٩.)[**]
به معنى «تابع» آمده و در آيۀ مورد بحث كسى است كه به مطالبۀ خون و خونبها بر مىخيزد و دنبال آن را مىگيرد، و كلمۀ «تبعا» (مؤمن/ ٤٧.)[***]نيز جمع «تابع» است و بعضى احتمال دادهاند كه مصدر باشد، و با توجه به آيه، يعنى: ما عين تبعيت براى شما بوديم! (ج ١٩٥/١٢ و ج ١٢٣/٢٠.)
تابعين چه اشخاصى بودند و تابعين به احسان كيانند؟ (سورۀ توبه، آيۀ ١٠٠.)[****]
اصطلاح گروهى از دانشمندان بر اين است كه كلمۀ «تابعين» را تنها به شاگردان صحابه مىگويند، يعنى آن عدهاى كه پيامبر (ص) را نديدند اما بعد از پيامبر (ص) به روى كار آمدند و علوم و دانشهاى اسلامى را وسعت بخشيدند، و به تعبير ديگر اطلاعات اسلامى خود را بدون واسطه، از صحابۀ پيامبر (ص) گرفتند. (با اين ترتيب مىتوان گفت كه «تابعين» زمان پيامبر (ص) را درك نكرده بودند) ولى مفهوم آيه از نظر لغت به اين گروه، محدود نمىشود، بلكه با توجه به آيۀ مورد بحث، «تابعين به احسان» تمام گروههايى را كه در هر عصر و زمان از برنامه و اهداف
[*]وَ كُلاًّ ضَرَبْنٰا لَهُ اَلْأَمْثٰالَ وَ كُلاًّ تَبَّرْنٰا تَتْبِيراً.«و براى هريك از آنها مثلها زديم و (چون سودى نداد) هريك از آنها را در هم شكستيم و هلاك كرديم» فرقان/ ٣٩.
[**]... فَيُغْرِقَكُمْ بِمٰا كَفَرْتُمْ ثُمَّ لاٰ تَجِدُوا لَكُمْ عَلَيْنٰا بِهِ تَبِيعاً.«... و شما را به خاطر كفرتان غرق كند، حتى كسى كه خونتان را مطالبه نمايد پيدا نكنيد» اسراء/ ٦٩.
[***]... إِنّٰا كُنّٰا لَكُمْ تَبَعاً...«... ما پيرو شما بوديم...» مؤمن/ ٤٧.
[****]... وَ اَلَّذِينَ اِتَّبَعُوهُمْ بِإِحْسٰانٍ رَضِيَ اَللّٰهُ عَنْهُمْ وَ رَضُوا عَنْهُ... «... و آنان كه به نيكى از آنها (از پيشگامان نخستين از مهاجرين و انصار) پيروى كردند، خداوند از آنها خشنود است و آنها (نيز) از او خشنودند...» توبه/ ١٠٠.