شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ١١٤ - أمة (بقره/ ٢٢١ )
«آنها كسانى هستند كه امانتها و عهد خود را مراعات مىكنند[١]».
حفظ و اداى امانت - به معنى وسيع كلمه - و همچنين پايبند بودن به عهد و پيمان در برابر خالق و خلق از صفات بارز مؤمنان است و در مفهوم وسيع امانت، امانتهاى خدا و پيامبران الهى و همچنين امانتهاى مردم جمع است، نعمتهاى مختلف خدا هريك امانتى از امانات او هستند و به هر حال مسلم است كه پايبند بودن به تعهدات و حفظ و اداى امانات از مهمترين پايههاى نظام اجتماعى بشر است و بدون آنها هرج و مرج در سرتاسر جامعه به وجود خواهد آمد.
آخرين ويژگى مؤمنان كه در نهمين آيۀ اين سوره به آن تصريح شده، محافظت آنان بر نمازهاست: «آنها كسانى هستند كه در حفظ نمازهاى خويش مىكوشند[٢]».
جالب اين كه: نخستين ويژگى مؤمنان را «خشوع در نماز» و آخرين صفت آنها را «محافظت بر نماز» شمرده است، از نماز شروع مىشود و به نماز خاتمه مىيابد، چرا كه نماز مهمترين رابطه خلق و خالق است و وسيله بيدارى روح و جان و هرگاه با آدابش انجام گيرد زمينه مطمئنى براى همه خوبيها و نيكيهاست و نيز بيمهكنندۀ انسان در برابر گناهان است.
(ج ٨٦/٧ تا ٩٠، ج ١٩٣/١٤ تا ٢٠١.)
ا م و
أمة: (بقره/ ٢٢١.)[*]
كنيز در مقابل زن آزاد، چون مردم كنيزان خود را خوار مىشمردند و هركه با آنها ازدواج مىكرد، مورد سرزنش قرار مىگرفت، لذا خدا مىفرمايد: اگر با كنيز با ايمانى ازدواج كنيد كه به خاطر كنيز بودن در نظر مردم خوار و بىارزش است، بهتر از اين است كه با زن بىايمان و مشركى ازدواج كنيد. جمع واژۀ «امّة» آم و اماء (نور/ ٣٢.) است. امة در اصل
[١]وَ اَلَّذِينَ هُمْ لِأَمٰانٰاتِهِمْ وَ عَهْدِهِمْ رٰاعُونَ.مؤمنون/ ٨.
[٢]وَ اَلَّذِينَ هُمْ عَلىٰ صَلَوٰاتِهِمْ يُحٰافِظُونَ.مؤمنون/ ٩.
[*]وَ لاٰ تَنْكِحُوا اَلْمُشْرِكٰاتِ حَتّٰى يُؤْمِنَّ وَ لَأَمَةٌ مُؤْمِنَةٌ خَيْرٌ مِنْ مُشْرِكَةٍ وَ لَوْ أَعْجَبَتْكُمْ...«با زنان مشرك ازدواج نكنيد مگر كه ايمان آرند و همانا كنيزكى با ايمان بهتر از زن آزاد مشرك است هرچند از حسن او به شگفت آييد...» بقره/ ٢٢١.