تعبيرات اين دو جمله طبق قواعدى كه در علم «معانى بيان» آمده است همگى دليل بر انحصار است، يعنى تعبيرات فوق نشان مى‌دهد كه رستگاران تنها اين گروهند و همچنين كسانى كه استحقاق هرگونه خير و سعادتى را دارند تنها اين دسته‌اند، همانها كه با تمام وجود و امكاناتشان جهاد مى‌كنند.

از اين آيه بخوبى استفاده مى‌شود كه اگر «ايمان» و «جهاد» توأم باشد هرگونه خير و بركتى را با خود همراه خواهد داشت و جز در سايۀ اين دو، نه راهى به‌سوى فلاح و رستگارى است و نه نصيبى از خيرات و بركات مادى و معنوى.

بعضى مى‌گويند كه واژۀ «خيرات»[*]جمع «خيّره» (بر وزن سيّده) است كه به خاطر تخفيف آن را «خيرات» گفته‌اند و بعضى آن را جمع «خيرة» (بر وزن حيرة) دانسته‌اند و در هر حال معنى وصفى دارد نه معنى «افعل التفضيل». (ج ٧٥/٨-٧٦، ج ١٨٢/٢٣-١٨٣.)

خِيَرَة: (قصص/ ٦٨.)[**]

به كسر اول و فتح دوم، به طورى كه قاموس مى‌گويد اسم مصدر است به معنى «اختيار» و آيۀ مورد بحث در حقيقت دليلى است بر نفى شرك و بطلان عقيدۀ مشركان، مى‌فرمايد:

«پروردگار تو هرچه را بخواهد مى‌افريند و هرچه را بخواهد بر مى‌گزيند (آفرينش به دست اوست و تدبير و اختيار و گزينش نيز به اراده و فرمان اوست) آنها در برابر او اختيارى ندارند»مٰا كٰانَ لَهُمُ اَلْخِيَرَةُ‌[١].

اختيار آفرينش با اوست، اختيار شفاعت به دست او، و اختيار ارسال پيامبران نيز به ارادۀ اوست، خلاصه اختيار همه چيز بستگى به مشيت ذات پاك او دارد.

بنابراين نه از بتها كارى ساخته است و نه حتى از فرشتگان و انبياء مگر به اجازۀ او.

[*]فِيهِنَّ خَيْرٰاتٌ حِسٰانٌ‌.«و در آن باغهاى بهشتى زنانى هستند نيكوخلق و زيبا» الرحمن/ ٧٠ (در اين آيه، مقصود زنانى است كه جمع ميان «حسن سيرت» و «حسن صورت» كرده‌اند، چرا كه «خير» غالبا در مورد صفات نيك و جمال معنوى به كار مى‌رود و «حسن» غالبا در زيبايى و جمال ظاهر).

[**]وَ رَبُّكَ يَخْلُقُ مٰا يَشٰاءُ وَ يَخْتٰارُ مٰا كٰانَ لَهُمُ اَلْخِيَرَةُ‌...قصص/ ٦٨.

[١] «ما» در جملۀ «ما كان لهم الخيرة» نافيه است، ولى بعضى احتمال داده‌اند كه موصوله باشد و معطوف بر مفعول محذوف «يختار» ولى اين احتمال بسيار بعيد است.