آيۀ مورد بحث دربارۀ نشانه‌هاى قدرت و عظمت خداوند در عالم هستى است، چنان كه مى‌گويد: «گمان مى‌كنى كوهها جامد و ساكنند، در حالى كه همچون ابر در حركتند!».

اين تعبير نشان مى‌دهد، در عين اين كه ظاهرا كوهها ساكنند در واقع در همان حال به سرعت حركت مى‌كنند (يعنى دو حالت از يك شىء را درآن‌واحد بيان مى‌كند) و تعبير به «اتقان» كه به معنى «منظم ساختن و محكم كردن» است نيز تناسب با زمان برقرارى نظام جهان دارد. (ج ٥٦٨/١٥.)

ت‌ل‌ك

تِلْكَ‌:(حجر/ ١.)[*]

مى‌دانيم «تلك» اسم اشاره به دور است[**]، در حالى كه قاعدة بايد در آيۀ مورد بحث، «هذه» (اسم اشاره به نزديك) به كار رود، ولى در ادبيات عرب (و حتى در زبان فارسى) گاهى براى بيان عظمت چيزى و نظر به اهميت موضوع و بلندپايه بودن آن، از اسم اشاره به دور استفاده مى‌شود، يعنى آن‌چنان عظمت دارد كه گويى در آسمانها در يك فاصلۀ دور دست، از ما قرار گرفته و اين درست به آن مى‌ماند كه گاهى در حضور شخص بزرگى مى‌گوييم:

«اگر آن سرور اجازه دهند ما دست به چنين اقدامى مى‌زنيم» كلمۀ «آن» در اين جا براى بيان عظمت مقام اوست، همان گونه كه ذكر «قرآن» به صورت «نكره» (حجر/ ١.)

(مى‌بينى و آنها را ساكن و جامد مى‌پندارى،در حالى كه مانند ابر در حركتند اين صنع و آفرينش خداوندى است كه همه چيز را«متقن»آفريده...»نمل/٨٨.

[*]الر تِلْكَ آيٰاتُ اَلْكِتٰابِ وَ قُرْآنٍ مُبِينٍ‌.«الر - اين آيات كتاب و قرآن مبين است» حجر/ ١.

[**] تلك: آن، آن‌كه، از اسمهاى اشاره به دور است كه براى مفرد مؤنث به كار مى‌رود، همان‌طور كه ضمير مفرد مؤنث را به جاى جمع مكسر مى‌آورند اين لفظ را هم براى اشاره به جاى جمع مكسر و جمع مؤنث سالم مى‌آوردند و نحويان مى‌گويند: اسم اشاره لفظ «تى» مى‌باشد و «لام» براى اشاره به دور و «كاف» هم خطاب است و حرف خطاب به حسب تغيير مخاطب متغير است، يعنى براى مفرد مخاطب «تلك» گفته مى‌شود و در مخاطب مثنى «تلكما» و در مخاطب جمع «تلكم». «به نقل از: تبيين اللغات لتبيان الآيات»