شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣٠٩ - (شعراء/ ٣٢ )
ث ر ى
ثرى: (طه/ ٦.)[*]
در اصل به معنى «خاك مرطوب» است و ازآنجا كه تنها قشر روى زمين براثر تابش آفتاب و وزش باد مىخشكد، ولى طبقه زيرين غالبا مرطوب است به اين طبقه «ثرى» گفته مىشود و به اين ترتيب «ما تحت الثّرى» به معنى اعماق زمين و جوف آن است كه همۀ آنها مملوك مالك الملوك و خالق عالم هستى است. (ج ١٦١/١٣.)
ث ع ب
ثُعْبٰانٌ:(شعراء/ ٣٢.)[**]
به معنى «مار عظيم» است كه از آن در فارسى تعبير به «اژدها» مىشود.
«راغب» در «مفردات» احتمال داده كه اين واژه از مادۀ «ثعب»، به معنى «جريان آب» گرفته شده باشد، زيرا حركت اين حيوان به نهرهايى شباهت دارد كه به صورت مارپيچ حركت مىكند.
تعبير «مبين» در آيۀ مورد بحث، ممكن است اشاره به اين حقيقت باشد كه راستى عصا تبديل به مار عظيم شده بود و چشمبندى و تردستى و عملى همچون سحر ساحران در كار نبود.
ذكر اين نكته نيز لازم است كه در اين جا تعبير به «ثعبان» شده، و در آيه ١٠ سورۀ نمل و ٣١ قصص تعبير به «جانّ» (مارهاى كوچكى كه با سرعت و چابكى حركت مىكنند) و در سورۀ طه، آيه ٢٠ تعبير به «حيّة» (به معنى مار است و از مادّۀ حيات گرفته شده).
اين تفاوت تعبيرها در بدو نظر سؤالانگيز است، ولى در واقع براى بيان يكى از دو
[*]لَهُ مٰا فِي اَلسَّمٰاوٰاتِ وَ مٰا فِي اَلْأَرْضِ وَ مٰا بَيْنَهُمٰا وَ مٰا تَحْتَ اَلثَّرىٰ.«از آن اوست آنچه در آسمانها و زمين و ميان اين دو و در اعماق زمين وجود دارد» طه/ ٦.
[**]فَأَلْقىٰ عَصٰاهُ فَإِذٰا هِيَ ثُعْبٰانٌ مُبِينٌ«در اين هنگام موسى عصاى خود را افكند و مار عظيم و آشكارى شد» شعراء/ ٣٢. و اعراف/ ١٠٧.