شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٦٥ - (انبياء/ ٢ )
آنهاست متفاوت است، چهبسا ظاهر آن بسيار زننده و يا ابلهانه است در حالى كه در باطن بسيار مقدس، حساب شده و منطقى است.
در چنين موردى آنكس كه ظاهر را مىبيند عنان صبر و اختيار را از كف مىدهد و به اعتراض و گاهى به پرخاش بر مىخيزد.
ولى استادى كه از اسرار درون آگاه است و چهرۀ باطن را مىنگرد با خونسردى به كار خويش ادامه مىدهد و به اعتراض و فرياد او گوش نمىدهد، بلكه در انتظار فرصت مناسبى است كه حقيقت امر را بازگو كند، اما شاگرد همچنان بىتابى مىكند و چون اسرار براى او فاش شود آرام مىگيرد، ولى از آنجا كه شكيبايى در برابر حوادث ظاهرا زننده و واقعا عجيب كه انسان از اسرارش آگاه نيست، كار آسانى نمىباشد و موسى در برابر كارهاى وحشتناك و شگفتآور آن مرد بزرگ، نمىتوانست سكوت اختيار كند، آن مرد عالم از موسى تعهّد گرفت و به او اخطار كرد و «گفت: پس اگر مىخواهى به دنبال من بيايى از هيچ سؤال مكن (سكوت محض باش) تا خودم (به موقع) آن را براى تو بازگو كنم!»(... أُحْدِثَ لَكَ مِنْهُ ذِكْراً)كهف/ ٧٠.
تعبير به«... أُحْدِثَ لَكَ مِنْهُ ذِكْراً»با توجه به كلمۀ «احدث» مفهومش اين است:
«من خودم آغاز سخن مىكنم و براى نخستينبار از روى آن پرده بر مىدارم، تو سخنى مگو»[*]. (ج ٤٨٧/١٢-٤٨٨.)
مُحْدَثٍ:(انبياء/ ٢.)[**]
به معنى «ايجاد شده (تازه و جديد)» است و پيرامون مادّۀ اصلى آن به تفصيل سخن گفتيم.
آيۀ مورد بحث دربارۀ افراد جاهل و خودخواه و متكبّرى سخن مىگويد كه هميشه نصايح و اندرزهاى خيرانديشان را به شوخى مىگيرند و از خواب غفلت بيدار نمىشوند و نيز هرگز نشده كه در برابر سوره يا آيه، و خلاصه سخن بيدار كنندهاى از ناحيۀ پرودگار، به طور جدّى با آن برخورد كنند، ساعتى در آن بينديشند و حدّ اقل احتمال بدهند كه اين سخن در
[*]براى كسب اطلاع بيشتر از «سرگذشت شگفتانگيز خضر و موسى» به تفسير نمونه، جلد ١٢ صفحۀ ٤٧٩ مراجعه فرماييد.
[**]مٰا يَأْتِيهِمْ مِنْ ذِكْرٍ مِنْ رَبِّهِمْ مُحْدَثٍ إِلاَّ اِسْتَمَعُوهُ وَ هُمْ يَلْعَبُونَ. انبياء/ ٢.