شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٥٨ - حجرات (حجرات/ ٤ )
حجور: (نساء/ ٢٣.)[*]
جمع «حجر» (بر وزن فكر) در اصل به معنى «ممنوع ساختن» است و به همين مناسبت به «عقل، كنار و دامان»، «حجر» گفته شده است و علت وجوه هريك از اين معانى را در پيش بيان داشتيم.
آيۀ مورد بحث دربارۀ «تحريم ازدواج با محارم» است از قبيل: مادران، دختران، خواهران، عمهها، خالهها، دختران برادر، دختران خواهر، مادرانى كه شما را شير دادهاند، خواهران رضاعى، مادران همسر و «دختران همسرانتان كه در دامان شما پرورش يافتهاند...
و...»(رَبٰائِبُكُمُ اَللاّٰتِي فِي حُجُورِكُمْ) در ادامۀ آيه يعنى بعد از جملۀ «و دختران همسرانتان كه در دامان شما پرورش يافتهاند» آمده است: «به شرط اين كه با آن همسر آميزش جنسى پيدا كرده باشيد» يعنى تنها با عقد شرعى يك زن «دختران او» كه از شوهر ديگرى بودهاند بر شوهر حرام نمىشوند، بلكه مشروط بر اين است كه علاوه بر عقد شرعى با آن زن همبستر هم شده باشد.
گرچه ظاهر قيد «فى حجوركم» (در دامان شما باشند) چنين مىفهماند كه اگر دختر همسر از شوهر ديگر در دامان انسان پرورش نيابد بر او حرام نيست، ولى به قرينۀ روايات و مسلم بودن حكم، اين قيد به اصطلاح، قيد احترازى نيست، بلكه در واقع اشاره به نكته تحريم است، زيرا اين گونه دختران كه مادرانشان اقدام به ازدواج مجدد مىكنند معمولا در سنين پايين هستند و غالبا در دامان شوهر جديد همانند دختر او پرورش مىيابند، آيه مىگويد اينها در واقع همچون دختران خود شما هستند، آيا كسى با دختر خود ازدواج مىكند؟ و انتخاب «ربائب» در آيۀ مورد بحث، كه جمع «ربيبه» به معنى «تربيت شده» است نيز بههمينجهت مىباشد. (ج ٣٢٩/٣-٣٣٠.)
حجرات: (حجرات/ ٤.)[**]
جمع «حجرة» در اين جا اشاره به اتاقهاى متعددى است كه در كنار مسجد
[*]حُرِّمَتْ عَلَيْكُمْ...رَبٰائِبُكُمُ اَللاّٰتِي فِي حُجُورِكُمْ...«حرام شده است بر شما... دختران همسرانتان كه در دامان شما پرورش يافتهاند...» نساء/ ٢٣.
[**]إِنَّ اَلَّذِينَ يُنٰادُونَكَ مِنْ وَرٰاءِ اَلْحُجُرٰاتِ أَكْثَرُهُمْ لاٰ يَعْقِلُونَ.حجرات/ ٤.