شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ١٩١ - (اسراء/ ١ )
أَبٰارِيقَ:(در سورۀ واقعه، آيۀ ١٨.)[*]
جمع «ابريق» در اصل از ريشۀ فارسى «آبريز» گرفته شده[**]، به معنى ظروفى است كه داراى دسته و لوله براى ريزش مايعات است. (ج ٢١٢/٢٣.)
إِسْتَبْرَقٍ:(دخان/ ٥٣.)[***]
به معنى پارچههاى ابريشمى ضخيم است و جمعى از اهل لغت و مفسران، آن را معرب كلمۀ فارسى «استبر يا ستبر» (به معنى ضخيم) مىدانند، اين احتمال نيز هست كه ريشۀ آن عربى باشد و از «برق» (به معنى تلألؤ) گرفته شده است، به خاطر درخشندگى خاصى كه اين گونه پارچهها دارد. (ج ٢١١/٢١، ج ١٦٦/٢٣، ج ٣٧٠/٢٥.)
ب ر ك
بٰارَكْنٰا:(اسراء/ ١.)[****]
آيۀ مورد بحث از سورۀ «اسراء» دربارۀ سفر شبانه پيامبر اكرم (ص) از مسجد الحرام به مسجد اقصى (بيت المقدس) كه مقدمهاى براى معراج بوده است سخن مىگويد.
جملۀ«بٰارَكْنٰا حَوْلَهُ»بيانگر اين مطلب است كه مسجد الاقصى علاوه بر اين كه خود سرزمين مقدسى است، اطراف آن نيز سرزمين مبارك و پربركتى است و اين ممكن است
[*]بِأَكْوٰابٍ وَ أَبٰارِيقَ وَ كَأْسٍ مِنْ مَعِينٍ.«با قدحها و كوزهها و جامهايى از نهرهاى جارى بهشتى» واقعه/ ١٨.
[**] ثعالبى در كتاب «فقه اللّغة» گويد: واژۀ «ابريق» فارسى بوده كه بعد معرّب شده و معناى آن، «راهآب و ريختن آب به آسانى» است.
[***]يَلْبَسُونَ مِنْ سُندُسٍ وَ إِسْتَبْرَقٍ مُتَقٰابِلِينَ.«آنها لباسهايى از حرير نازك و ضخيم مىپوشند و در مقابل يكديگر مىنشينند» دخان/ ٥٣.
[****]سُبْحٰانَ اَلَّذِي أَسْرىٰ بِعَبْدِهِ لَيْلاً مِنَ اَلْمَسْجِدِ اَلْحَرٰامِ إِلَى اَلْمَسْجِدِ اَلْأَقْصَى اَلَّذِي بٰارَكْنٰا حَوْلَهُ...«پاك و منزه است خدايى كه بندهاش را در يك شب از مسجد الحرام به مسجد اقصى كه گرداگردش را پربركت ساختيم برد...» اسراء/ ١.