شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٦٥٥ - خبائث (انبياء/ ٧٤ )
ج ٣٣٥/١٠.)
خبيثات و خبيثون كيانند؟ (سورۀ نور، آيه ٢٦.)[*]
در اين كه منظور از «خبيثات» و «خبيثين» و همچنين «طيّبات» و «طيّبين» در آيۀ مورد بحث چيست و آنها چه كسانى هستند؟ مفسران بيانات مختلفى دارند:
١) گاه گفته شده منظور سخنان ناپاك و تهمت و افترا و دروغ است كه تعلق به افراد آلوده دارد و به عكس سخنان پاك از آن مردان پاك و با تقواست، و «از كوزه همان برون تراود كه در اوست».
٢) گاه گفته مىشود «خبيثات» به معنى «سيّئات» و مطلق اعمال بد و كارهاى ناپسند است كه برنامۀ مردان ناپاك است و به عكس «حسنات» تعلق به پاكان دارد.
٣) «خبيثات» و «خبيثون» اشاره به زنان و مردان آلوده دامان است، به عكس «طيّبات» و «طيّبون» كه به زنان و مردان پاكدامن اشاره مىكند و ظاهرا منظور از آيه همين است، زيرا قرائنى در دست است كه معنى اخير را تأييد مىكند، بعلاوه اگر سياق آيات و رواياتى را كه در تفسير آن آمده در نظر بگيريم محدود بودن مفهوم آيه به معنى فوق (جنبههاى عفت و ناموسى) صحيحتر به نظر مىرسد، در حالى كه از بعضى از روايات استفاده مىشود كه خبيث و طيّب در اين جا معنى وسيعى دارد و مفهوم آن منحصر به آلودگى و پاكى جنسى نيست روى اين نظر بعيد به نظر نمىرسد كه مفهوم ذكر شده در بالا، همان معنى خاص باشد، ولى از نظر ملاك و فلسفه و علت قابل تعميم و گسترش است.
و به تعبير ديگر آيۀ فوق در واقع بيان گرايش سنخيت است هرچند با توجه به موضوع مورد بحث سنخيّت در پاكى و آلودگى جنسى را مىگويد. (ج ٤٢٢/١٤ تا ٤٢٤.)
خبائث: (انبياء/ ٧٤.)[**]
جمع «خبيثة» در اصل از مادّۀ «خبث» و به معنى «كارهاى بد و عادات زشت و پليد و مورد تنفر» است.
[*]اَلْخَبِيثٰاتُ لِلْخَبِيثِينَ وَ اَلْخَبِيثُونَ لِلْخَبِيثٰاتِ وَ اَلطَّيِّبٰاتُ لِلطَّيِّبِينَ وَ اَلطَّيِّبُونَ لِلطَّيِّبٰاتِ...«زنان خبيث و ناپاك از آن مردان خبيث و ناپاكند! و مردان ناپاك نيز تعلق به زنان ناپاك دارند...» نور/ ٢٦.
[**]وَ لُوطاً آتَيْنٰاهُ حُكْماً وَ عِلْماً وَ نَجَّيْنٰاهُ مِنَ اَلْقَرْيَةِ اَلَّتِي كٰانَتْ تَعْمَلُ اَلْخَبٰائِثَ...