شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣٩٥ - (ملك/ ٢٠ )
انسان را از حق منحرف مىكند به آن «جناح» گفته مىشود، بنابراين «جناح» روگردانى از حق و يا انحراف از حق است كه از آن تعبير به گناه و بزه شده است.
تعبير به «لا جناح» در آيۀ مورد بحث و هم در آيۀ ١٠١ سورۀ نساء[*]براى نفى توهم تحريم است، زيرا در آغاز اسلام، بتهايى روى صفا و مروه قرار داشت و به خاطر آنها بعضى از مسلمانان فكر مىكردند سعى بين صفا و مروه از آداب بتپرستان است، در حالى كه چنين نبود، لذا براى نفى اين توهم، مىفرمايد:
«مانعى ندارد كه سعى صفا و مروه كنيد» و همچنين در مورد مسافر (آيۀ اخير الذكر، نساء/ ١٠١.) كه مىگويد:
«هنگامى كه سفر كرديد گناهى بر شما نيست كه نماز را كوتاه كنيد...» جاى اين توهم هست كه بعضى چنين تصور كنند كوتاه كردن نماز در سفر يك نوع گناه است لذا قرآن با تعبير «لا جناح، و يا:فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنٰاحٌ»اين توهم را از بين مىبرد. (ج ٥٤٤/١، ج ٩٧/٤.)
جند
جُنْدٌ:(ملك/ ٢٠.)[**]
در اصل به معنى «زمين ناهموار و سفتى است كه داراى سنگهاى بزرگ و انباشتهاى باشد»، ولى به هر چيز متراكم و چشمگير نيز اطلاق مىشود لذا معمولا به انبوه لشكر، «جند» مىگويند.
آيۀ مورد بحث به اين معنى اشاره مىكند كه كافران در برابر قدرت خداوند هيچگونه يار و مددكارى ندارند، مىفرمايد:
(خدا و يا عمره انجام مىدهند مانعى ندارد برآن دو طواف كنند (و سعى صفا و مروه انجام دهند)...» بقره/ ١٥٨.
[*]وَ إِذٰا ضَرَبْتُمْ فِي اَلْأَرْضِ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنٰاحٌ أَنْ تَقْصُرُوا مِنَ اَلصَّلاٰةِ...«و هنگامى كه سفر كرديد گناهى بر شما نيست كه نماز را كوتاه كنيد...» نساء/ ١٠١. (واژه «ضرب» در اين آيه به معنى «رفتن و سير كردن است»).
[**]أَمَّنْ هٰذَا اَلَّذِي هُوَ جُنْدٌ لَكُمْ يَنْصُرُكُمْ مِنْ دُونِ اَلرَّحْمٰنِ...ملك/ ٢٠.