شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ١٥٣ - بابل (بقره/ ١٠٢ )
ب
بابل
بابل: (بقره/ ١٠٢.)[*]
(من اعلام القرآن) مورخان دربارۀ سرزمين تاريخى «بابل» و اوصاف و شگفتيهاى آن سخنان بسيار گفتهاند.
ما در اين جا به شرح مختصر اين واژه مىپردازيم و علاقهمندان را براى كسب اطلاع بيشتر، به كتب مفصل تاريخى و آثار مفسران ارجاع مىدهيم.[**]
«برهان قاطع» دربارۀ «بابل» مىنويسد:
[*]... وَ مٰا كَفَرَ سُلَيْمٰانُ وَ لٰكِنَّ اَلشَّيٰاطِينَ كَفَرُوا يُعَلِّمُونَ اَلنّٰاسَ اَلسِّحْرَ وَ مٰا أُنْزِلَ عَلَى اَلْمَلَكَيْنِ بِبٰابِلَ هٰارُوتَ وَ مٰارُوتَ وَ مٰا يُعَلِّمٰانِ مِنْ أَحَدٍ حَتّٰى يَقُولاٰ إِنَّمٰا نَحْنُ فِتْنَةٌ فَلاٰ تَكْفُرْ...«... سليمان هرگز (دست به سحر نيالود و) كافر نشد و لكن شياطين كفر ورزيدند و به مردم تعليم سحر دادند (و نيز يهود) از آنچه بر دو فرشتۀ بابل «هاروت» و «ماروت» نازل شد پيروى كردند، (آنها طريق سحر كردن را براى آشنايى به طرز ابطال آن به مردم ياد مىدادند) و به هيچكس چيزى ياد نمىدادند مگر اين كه قبلا به او مىگفتند ما وسيلۀ آزمايش شما هستيم، كافر نشويد (و از اين تعليمات سوءاستفاده نكنيد)...» بقره/ ١٠٢.
(**) دربارۀ موقعيت تاريخى و جغرافيايى و ويژگيهاى شهر «بابل» به مآخذ زير رجوع فرماييد: ١. لغتنامه دهخدا، ج ١٢٦/٩ تا ١٣٠. ٢. معجم البلدان، شهاب الدين ابى عبد اللّه ياقوت بن عبد اللّه حموى رومى بغدادى، (ج ٣٠٩/١ تا ٣١١) و نيز دربارۀ شأن نزول آيۀ مورد بحث به اين تفاسير رجوع شود: تفسير ابو الفتوح رازى، ج ١٦٧/١-١٦٨، ذيل آيه. تفسير جامع به انضمام تفسير على بن ابراهيم قمى، ج ٢٢٦/١ به بعد. تفسير قرطبى، ج ٥٣/٢. تفسير المنار، ج ٤٠٨/١. تفسير روان جاويد، ج ١٥١/١-١٥٢. التحقيق فى كلمات القرآن، ج ١٩٠/١. تفسير نمونه، ج ٣٧٠/١-٣٧١...