شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٨٣ - (نجم/ ٥٥ )
اين صورت، بخصوص در مورد زنان جوان كه بيم آن مىرود به گناه گرفتار شوند لازم است فاصله آميزش جنسى را آنچنان كم كنند كه نياز جنسى او تأمين شود). (ج ١٠٣/٢-١٠٤.)
يَأْتَلِ:(نور/ ٢٢.)[*]
از مادّۀ «أليّة»[**](بر وزن عطيّه) به معنى «سوگند ياد كردن» و يا از مادّۀ «ألو» (بر وزن دلو) به معنى «كوتاهى كردن و يا ترك كردن» است. بنابراين آيه طبق معنى اوّل، از سوگند خوردن در قطع اين گونه كمكها (قطع كمكهايى كه در آيه به آنها اشاره شده است) نهى مىكند[١].
(بنابراين، واژۀ مورد بحث از باب افتعال است: ائتلى، يأتلى، ائتلاء (ايتلاء) و معنى آن همانطور كه در بالا اشاره شد: سوگند خوردن، كوتاهى كردن و ترك كردن است و كلمۀ «ايتلاء» با هر سه معنا متناسب است و استعمال هريك از اين معانى با ديگرى منافات ندارد). (ج ٤١٥/١٤.).
آلاٰءِ:(نجم/ ٥٥.)[***]
به معنى «نعمتها» است و آن جمع «ألا» يا «إِلى» (بر وزن فعل) است:... فَاذْكُرُوا آلاٰءَ اَللّٰهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ.«... پس انواع نعمتهاى خدا را به ياد آريد شايد كه رستگار شويد» اعراف/ ٦٩.
واژۀ «آلاء» در آيۀ مورد بحث ما (نجم/ ٥٥.)، با توجه به بعضى از مطالبى كه قبل از اين آيه آمده و از مجازات و هلاكت اقوام عاد و ثمود و نوح سخن گفته است، لذا نمىتواند مصداق نعمت بوده باشد، ولى از اين نظر كه درس عبرتى است براى ديگران، و نيز از اين
[*]وَ لاٰ يَأْتَلِ أُولُوا اَلْفَضْلِ مِنْكُمْ وَ اَلسَّعَةِ أَنْ يُؤْتُوا أُولِي اَلْقُرْبىٰ وَ اَلْمَسٰاكِينَ وَ اَلْمُهٰاجِرِينَ فِي سَبِيلِ اَللّٰهِ...«آنها كه داراى برترى (مالى) و وسعت زندگى هستند نبايد سوگند ياد كنند كه از انفاق نسبت به نزديكان و مستمندان و مهاجران در راه خدا دريغ كنند...» نور/ ٢٢.
[**] الأليَّة: سوگندى است براى كارى كه در آن كوتاهى مىشود و از اين روى در شرع، «إيلاء» سوگندى است كه مانع همبسترى شدن با همسر است. «مفردات راغب».
[١] در اين صورت (با توجه به آيه مورد بحث) بايد كلمۀ «لا» قبل از «يؤتوا» در تقدير گرفته شود، كه تقدير چنين مىشود: «و لا يأتل... ان لا يؤتوا».
[***]فَبِأَيِّ آلاٰءِ رَبِّكَ تَتَمٰارىٰ.«(بگو) در كداميك از نعمتهاى پروردگارت ترديد دارى؟!» نجم/ ٥٥.