شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣٣ - كبائر الاثم چيست؟ (سور١٧٢٨ نجم آي١٧٢٨ ٣٢ )
بعضى همۀ گناهان را كبيره مىدانند، چون در برابر خداوند بزرگ، هر گناهى بزرگ است.
در حالى كه بعضى ديگر «كبيره» و «صغيره» را امر نسبى تلقى كرده، و هر گناهى را نسبت به گناه مهمتر صغيره مىدانند و نسبت به گناه كوچكتر كبيره.
جمعى نيز معيار در كبيره بودن را وعدۀ عذاب الهى نسبت به آن در متن قرآن دانستهاند.
گاه نيز گفته شده كه «گناه كبيره» هر گناهى است كه حد شرعى در مورد آن جارى مىشود.
ولى از همه بهتر اين كه گفته شود با توجه به اين كه تعبير به «كبيره» دليل بر عظمت گناه است هر گناهى كه يكى از شرايط زير را داشته باشد كبيره محسوب مىشود:
الف. گناهانى كه خداوند وعدۀ عذاب دربارۀ آنها داده است.
ب. گناهانى كه در نظر اهل شرع و لسان روايات، با عظمت ياد شده است.
ج. گناهانى كه در منابع شرعى بزرگتر از گناهانى شمرده شده كه جزء كبائر است.
د. و بالاخره گناهانى كه در روايات معتبر تصريح به كبيره بودن آن شده است.
در روايات اسلامى تعداد كبائر مختلف ذكر شده است، در بعضى تعداد آنها هفت گناه (قتل نفس، عقوق والدين، رباخوارى، بازگشت به دار الكفر بعد از هجرت، نسبت زنا به زنان پاكدامن دادن، خوردن مال يتيم و فرار از جهاد[١]) و در بعضى تعداد آنها هفت گناه شمرده شده با اين تفاوت كه به جاى عقوق والدين «كلما اوجب الله عليه النار» (آنچه خداوند دوزخ را براى آن واجب كرده) ذكر شده است.
در بعضى ديگر تعداد آنها ده گناه و در بعضى نوزده گناه، و در بعضى تعداد بسيار بيشترى ديده مىشود[٢].
اين تفاوت در شمارش تعداد كبائر به خاطر آن است كه همۀ گناهان كبيره يكسان نيست، بلكه بعضى از اهميت بيشترى برخوردار است و به تعبير ديگر «اكبر الكبائر» است، بنابراين تضادى در ميان آنها وجود ندارد. (ج ٥٤١/٢٢-٥٤٢.)
[١]«وسائل» جلد ١١ «ابواب جهاد النفس» باب ٤٦، حديث ١.
[٢] براى توضيح بيشتر به همان مأخذ: باب ٤٦، از باب جهاد النفس مراجعه شود، در آنجا ٣٧ حديث در مورد تعيين كبائر ذكر شده است.