تثليث نيست، زيرا آنها با صراحت مى‌گويند: خداوند سه‌گانه است و نيز با صراحت مى‌گويند در عين حال يگانه است!، يعنى هم وحدت را حقيقى مى‌دانند و هم سه‌گانگى را واقعى مى‌شمرند و اين موضوع، مشكل بزرگى براى پژوهشگران مسيحى به وجود آورده است.

اگر حاضر بودند خدا را «مجازى» بدانند و تثليث را «حقيقى» مطلبى بود، و اگر حاضر بودند تثليث را «مجازى» و توحيد را «حقيقى» بدانند باز هم مسئله ساده بود، ولى عجيب اين است كه هر دو را حقيقى و واقعى مى‌دانند! و اگر مى‌بينيم در پاره‌اى از نوشته‌هاى تبليغاتى اخير كه به دست افراد غير مطلع داده مى‌شود، دم از سه‌گانگى مجازى مى‌زنند، سخن رياكارانه‌اى است كه به‌هيچ‌وجه با منابع اصلى مسيحيت و اعتقاد واقعى دانشمندان آنها نمى‌سازد.

اينجاست كه مسيحيان خود را با يك مطلب غير معقول مواجه مى‌بينند، زيرا معادلۀ «١ ٣» را هيچ كودك دبستانى هم نمى‌تواند بپذيرد، به همين دليل معمولا مى‌گويند اين مسئله را نبايد با مقياس عقل پذيرفت، بلكه با مقياس تعبد و دل! بايد پذيرفته شود و از اينجاست كه مسئله بيگانگى «مذهب» از «منطق عقل» شروع مى‌شود و مسيحيت را به اين وادى خطرناك مى‌كشاند كه مذهب جنبه عقلانى ندارد بلكه صرفا جنبۀ قلبى و تعبدى دارد و نيز از اينجاست كه بيگانگى علم و مذهب و تضاد اين دو با هم از نظر منطق مسيحيت كنونى آشكار مى‌شود زيرا علم مى‌گويد: عدد ٣ هرگز مساوى با يك نيست اما مسيحيت كنونى مى‌گويد هست! در مورد اين عقيده به چند نكته بايد توجه كرد:

١) در هيچ‌يك از اناجيل كنونى اشاره‌اى به مسئله تثليث نشده است، به همين دليل محققان مسيحى عقيده دارند كه سرچشمه تثليث در اناجيل، مخفى و ناپيداست، مستر هاكس آمريكايى مى‌گويد: «ولى مسئله تثليث در عهد عتيق و عهد جديد مخفى و غير واضح است[١]».

و همان‌طور كه بعضى از مورخان نوشته‌اند، مسئله تثليث از حدود قرون سوم به بعد در ميان مسيحيان آشكار گشت و اين بدعتى بود كه براثر غلو از يك‌سو و آميزش مسيحيان با

[١]قاموس مقدس، ص ٣٤٥، ط بيروت.