شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٩ - تقريظ
تقريظ
كلمات و مفردات قرآن كريم نخستين مسائل و موضوعات قرآنى است كه مورد بحث و تفسير قرار گرفته است قديمترين تفاسير ماثور از ابن عباس و شاگردان وى مانند مجاهد و قتاده و ديگر صحابه و تابعين بيشتر شرح و تفسير و معنى كلمات قرآن است.
حديث مفصلى را از قول ابن عباس نقل مىكنند حاكى ازآنكه نافع بن ازرق سركرده فرقۀ تندرو خوارج، معنى حدود دويست كلمة از قرآن را از ابن عباس كه در پناه كعبه نشسته بود مىپرسد و ابن عباس به آنها پاسخ مىگويد و براى هركدام شعرى از اشعار عرب شاهد مىآورد و گويا اين عمل ابتكارى يعنى استشهاد به شعر در معنى لغات قرآن، از وى ابتدا شده است هرچند در صحت آن حديث مفصل ترديد هست.
قديمترين تفاسير قرآن، صرف نظر از روايات متفرق تفسيرى، به دو نام ناميده مىشوند.
اول، معانى القرآن كه كتابهاى متعددى به اين نام در قرن سوم به بعد وجود داشته از جمله معانى القرآن فرّاء (م ٢٠٧) و معانى القرآن زجّاج (م ٣١١) كه هر دو از علماى لغت و عربيتند، اخيرا هر دو كتاب به طبع رسيده است. اين دو كتاب عمدةً راجع به الفاظ قرآن، از لحاظ معنى و اشتقاق و قرائت مىباشد. بطور كلى اين دسته از مفسران را (اهل المعانى) يا (اصحاب المعانى) مىگفتند...
دوم، كتابهاى غريب القرآن يا مفردات القرآن، كه صرفاً به معنى كردن