شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ١٠ - تقريظ
كلمات قرآن پرداختهاند و از قديمترين آنها «مجاز القرآن» أبو عُبيدة محمد بن مثنى تيمى (م ٢٠٩) است. و ديگر «غريب القرآن» أبو عبيد قاسم بن سَلاّم (م ٢٢٣ يا ٢٢٤ ه) است. و هر دو كتاب به چاپ رسيده است، اين دو كتاب، سرآغازى براى بسيارى از كتب ديگر در مورد كلمات قرآن به شمار مىآيند، از جمله كتاب «الغريبين» تأليف أبى عبيد الهروى احمد بن محمد بن محمد (م ٤٠١ ه) و «مفردات» راغب اصفهانى (م ٥٠٢) كه از بهترين كتابهاى مفردات است و تا امروز اعتبار خود را حفظ كرده است، اهلفن ارزش ادبى و لغوى اين كتاب را مىدانند، راغب داراى ذوق و سليقۀ خاصى در ريشهيابى كلمات عرب و لغت قرآنى بوده است.
و نيز كتاب «النهاية» ابن أثير مجد الدين ابى السعادات مبارك بن محمد الجزرى (م ٦٠٦) با اين فرق كه كتاب «غريبين» و «النهاية» راجع به شرح لغات قرآن و حديث است كه بعداً شيخ فخر الدّين طريحي (م ١٠٨٥) از علماى بزرگ شيعة اماميه به شيوۀ آن دو كتاب، كتاب «مجمع البحرين» را تأليف كرد.
در حالى كه كتابهاى ديگر، تنها راجع به مفردات قرآن است.
علم مفردات قرآن، بعداً توسعه يافت و هدف بالاترى را دنبال كرد و آن، وجوه مختلف معنى لغات قرآن است كه مثلا لفظ (اتى) در قرآن به چند معنى آمده است، اين كتابها به نام «وجوه القرآن» يا «الوجوه و النظائر» ناميده مىشوند كه از قديمترين آنها كتاب «الوجوه و النظائر فى القرآن» تأليف أبو عبد اللّه حسين بن محمد دامغانى از علماى آخر قرن ششم و اوّل قرن هفتم است.
و نيز كتاب «البصائر و التمييز» از صاحب قاموس، مجد الدّين محمد بن يعقوب فيروزآبادى (٧٢٩-٨١٧) كه از بهترين كتابهاى وجوه القرآن است.
كتاب ديگرى به همين نام از نويسندهاى به نام ابو الفضائل معينى، به زبان فارسى تأليف گرديده است كه بخشى از آن در كتابخانه آستان قدس رضوى و برخى از كتابخانههاى هند به صورت نسخۀ خطى در دست است.
كتابهاى وجوه القرآن ديگرى به هر دو زبان، وجود دارد كه برخى از آنها