اين آيه دنبالۀ آياتى است كه دربارۀ غزوه «حمراء الاسد» نازل شد و كلمۀ «ذلكم» در آيه اشاره به كسانى است كه مسلمانان را از قدرت لشكر قريش مى‌ترسانيدند تا روحيه آنها را تضعيف كنند بنابراين معنى آيه چنين است:

عمل نعيم بن مسعود و يا كاروان عبد القيس[*]فقط يك عمل شيطانى است كه براى ترساندن دوستان شيطان صورت گرفته، يعنى اين گونه وسوسه‌ها تنها در كسانى اثر مى‌گذارد كه از اوليا و دوستان شيطان باشند و اما افراد با ايمان و ثابت قدم هيچ‌گاه تحت تأثير اين وسوسه‌ها واقع نمى‌شوند، بنابراين شما كه از پيروان شيطان نيستيد، نبايد از اين وسوسه‌ها متزلزل شويد.

تعبير از نعيم بن مسعود و يا كاروان عبد القيس به شيطان، يا به خاطر اين است كه عمل آنها براستى عمل شيطانى بود و با الهام او صورت گرفت، زيرا در قرآن و اخبار، معمولا هر عمل زشت و خلافى، عمل شيطانى ناميده شده، چون با وسوسه‌هاى شيطان انجام مى‌گيرد.

و يا منظور از شيطان، خود اين اشخاص مى‌باشند و اين از مواردى است كه شيطان بر مصداق انسانى آن، گفته شده، زيرا شيطان معنى وسيعى دارد و همۀ اغواگران را اعم از انسان و غير انسان شامل مى‌شود.

در پايان، آيۀ مورد بحث مى‌فرمايد: «اگر ايمان داريد، از من و مخالفت فرمان من بترسيد» يعنى ايمان با ترس از غير خدا سازگار نيست.

بنابراين اگر در قلبى ترس از غير خدا پيدا شود، نشانۀ عدم تكامل ايمان و نفوذ وسوسه‌هاى شيطانى است، زيرا مى‌دانيم در عالم بيكران هستى تنها پناهگاه خداست و مؤثر با لذات اوست و ديگران در برابر قدرت او قدرتى ندارند. (ج ١٧٨/٣-١٧٩.)

[*]اشاره به كاروان عبد القيس و به روايتى اشاره به نعيم بن مسعود در اين جا به اين مناسبت است كه آنها بنا به دستور و سفارش مزوّرانه ابو سفيان در جنگ «حمراء الاسد» براى پيامبر (ص) آورندۀ اين خبر بودند كه لشكر انبوه دشمن، اجتماع كرده و آمادۀ حمله است و بسرعت به‌سوى مدينه مى‌آيند از آنها بترسيد! در صورتى كه آنها بسرعت در حال عقب‌نشينى بودند و به‌سوى مكّه بازمى‌گشتند!