شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٨٢ - الو و/ى
خويش برسد و نه خود بعد از آن سوگند شديد حاضر به آشتى مىشد كه به صورت يك همسر با او زندگى كند! آيۀ (٢٢٦ سورۀ بقره):
لِلَّذِينَ يُؤْلُونَ مِنْ نِسٰائِهِمْ تَرَبُّصُ أَرْبَعَةِ أَشْهُرٍ فَإِنْ فٰاؤُ فَإِنَّ اَللّٰهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ.«كسانى كه از زنان خود «ايلاء» مىكنند (يعنى سوگند ياد مىكنند كه با آنها آميزش جنسى نكنند) حق دارند چهار ماه انتظار بكشند (و در ضمن اين چهار ماه وضع خود را با همسر خويش از نظر زندگى و طلاق روشن سازند اگر در اين فرصت) بازگشت كنند (چيزى بر آنها نيست) زيرا خداوند آمرزنده و مهربان است.» بقره/ ٢٢٦.
مىگويد شوهر تا چهار ماه مهلت دارد كه زن را از اين گرفتارى و نابسامانى نجات دهد يا از سوگند خود برگشته و با همسر خويش زندگى كند و يا رسما او را طلاق دهد و آزاد سازد.
انتخاب راه اول و به هم نزدن كانون خانواده بدون ترديد، عقلپسند و مورد رضايت پروردگار است و لذا در آخر آيه مىگويد:
«فَإِنْ فٰاؤُ فَإِنَّ اَللّٰهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ.»اگر از تصميم خود برگشتند خدا بخشنده و مهربان است.
جملۀ:«فَإِنَّ اَللّٰهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ»دلالت دارد بر اين كه بازگشت از اين قسم گناهى نخواهد داشت. (گرچه از آن استفاده مىشود اصل سوگند خوردن عمل پسنديدهاى نيست).
اما اگر تصميم به جدايى گرفت و طلاق داد در اين صورت بخشش و مغفرت مسلم نيست و خداوندى كه از همه اسرار آگاه است، مىداند كه آيا هواپرستى، شوهر را وادار كرده از قانون طلاق سوءاستفاده كند و يا راستى وضع او چنين ايجاب كرده است! پروردگار نسبت به اجراى ظاهرى طلاق شنوا و از انگيزه و محرك آن هم مطلع مىباشد لذا در پايان آيه مىفرمايد:
وَ إِنْ عَزَمُوا اَلطَّلاٰقَ فَإِنَّ اَللّٰهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ«و اگر تصميم به جدايى گرفتند (آن هم با شرايطش مانعى ندارد) خداوند شنوا و داناست.» بقره/ ٢٢٧.
ولى بايد توجه داشت گرچه اسلام حكم «ايلاء» را بكلى ابطال نكرده است، اما در حقيقت آثار آن را از بين برده، زيرا به كسى اجازه نمىدهد با «ايلاء» و «سوگند بر ترك عمل زناشويى» از همسرش جدا شود و اگر مىبينيم حريم و مدتى براى شخص ايلاكننده قائل شده است، نه به خاطر اين است كه راستى مىشود با ايلاء و سوگند حقى از حقوق زناشويى را باطل كرد، بلكه ازاينجهت است كه آميزش جنسى به عنوان يك واجب شرعى در هر چهار ماه لازم است (البته در صورتى كه زن براثر طول مدت به گناه نيفتد در غير