شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٧٤٤ - خنزير (بقره/ ١٧٣ )
خ م ط
خمط: (سبأ/ ١٦.)[*]
بر وزن «عمد» به معنى «گياه تلخ» است و همانطور كه از قول ابن عباس نقل شده، مراد درختى است از نوع «شور گياه»[**].
آيۀ مورد بحث مربوط به دو باغ گسترده و پربركت قوم سبأ است كه براثر ناسپاسى و كفران نعمت و روى گرداندن از خدا، هر دو باغ به باغهايى بىارزش با ميوههاى تلخ و درختان بىمصرف «شورهگز» و اندكى از درخت سدر تبديل شده است.
و به اين ترتيب به جاى آنهمه درختان خرم و سرسبز، مشتى درخت بيابانى وحشى و بسيار كمارزش كه شايد مهمترين آنها همان درخت سدر بوده، آن هم به مقدار كم باقى مانده است و قرآن وضع بازپسين اين سرزمين را چنين توصيف مىكند:
«ما دو باغ وسيع و پرنعمت و بركت آنها را به دو باغ بىارزش با ميوههاى تلخ و درختان بىمصرف «شورهگز» و اندكى از درخت سدر مبدّل ساختيم». (ج ٦٠/١٨.)
خنزر
خنزير: (بقره/ ١٧٣.)[***]
به معنى «خوك» و جمع آن «خنازير» است اين واژه به صورت مفرد چهار بار و به صورت جمع يكبار در قرآن مجيد ذكر شده است[****].
[*]وَ بَدَّلْنٰاهُمْ بِجَنَّتَيْهِمْ جَنَّتَيْنِ ذَوٰاتَيْ أُكُلٍ خَمْطٍ وَ أَثْلٍ وَ شَيْءٍ مِنْ سِدْرٍ قَلِيلٍ.سبأ/ ١٦.
[**] ترجمۀ الاتقان، ج ٤٤٤/٢.
[***]إِنَّمٰا حَرَّمَ عَلَيْكُمُ اَلْمَيْتَةَ وَ اَلدَّمَ وَ لَحْمَ اَلْخِنْزِيرِ وَ مٰا أُهِلَّ بِهِ لِغَيْرِ اَللّٰهِ...بقره/ ١٧٣.
[****]قُلْ هَلْ أُنَبِّئُكُمْ بِشَرٍّ مِنْ ذٰلِكَ مَثُوبَةً عِنْدَ اَللّٰهِ مَنْ لَعَنَهُ اَللّٰهُ وَ غَضِبَ عَلَيْهِ وَ جَعَلَ مِنْهُمُ اَلْقِرَدَةَ وَ اَلْخَنٰازِيرَ وَ عَبَدَ اَلطّٰاغُوتَ...«بگو اى پيغمبر آيا شما را آگه سازم كه كدام قوم را نزد خداى (منتقم) بدترين پاداش است؟ كسانى را كه خدا بر آنها لعن و غضب كرد و آنها را بوزينه و خوك كرد (مانند كفار يهود كه با حرمت حكم روز شنبه مخالفت خدا كردند و مسخ به بوزينه شدند و امّت عيسى كه پس