شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٧٤١ - (كهف/ ٢٢ )
(تا گردن و سينه با آن پوشانده شود)...» نور/ ٣١.
از آيه فوق استفاده مىشود كه زنان قبل از نزول آيه، دامنۀ روسرى خود را به شانهها يا پشت سر مىافكندند، به طورى كه گردن و كمى از سينۀ آنها نمايان مىشد، قرآن دستور مىدهد روسرى خود را بر گريبان خود بيفكنند تا هم گردن و هم آن قسمت از سينه كه بيرون است مستور شود. (ج ٤٤٠/١٤.)
خ م س
خَمْسَةٌ: (كهف/ ٢٢.)[*]
اسم عدد براى معدود. پنج [با معدود مذكر مؤنث و با معدود مؤنث مذكر است مانند:
خمس نساء: پنج زن و خمسة رجال: پنج مرد][**].
آيۀ مورد بحث به پارهاى از اختلافات ميان مردم كه درزمينۀ تعداد اصحاب كهف وجود دارد اشاره مىكند از جمله دربارۀ تعداد آنها مىگويد:
«گروهى از مردم خواهند گفت آنها سه نفر بودند كه چهارمينشان سگشان بود و گروهى مىگويند پنج نفر [خمسة] بودند كه ششمين آنها سگ آنها بود، همه اينها سخنانى بدون دليل و تير در تاريكى است و گروهى مىگويند آنها هفت نفر بودند و هشتمين آنها سگ آنها بود بگو پروردگار من از تعداد آنها آگاهتر است، جز گروه كمى تعداد آنها را نمىدانند...» كهف/ ٢٢.
گرچه در جملهاى فوق قرآن با صراحت تعداد آنها را بيان نكرده است، ولى از اشاراتى كه در آيه وجود دارد مىتوان فهميد كه قول سوّم همان قول صحيح و مطابق واقع است، چرا كه به دنبال قول اوّل و دوّم كلمۀ «رجما بالغيب»[***](تير در تاريكى) كه اشاره به
[*]سَيَقُولُونَ ثَلاٰثَةٌ رٰابِعُهُمْ كَلْبُهُمْ وَ يَقُولُونَ خَمْسَةٌ سٰادِسُهُمْ كَلْبُهُمْ رَجْماً بِالْغَيْبِ وَ يَقُولُونَ سَبْعَةٌ وَ ثٰامِنُهُمْ كَلْبُهُمْ قُلْ رَبِّي أَعْلَمُ بِعِدَّتِهِمْ مٰا يَعْلَمُهُمْ إِلاّٰ قَلِيلٌ...كهف/ ٢٢.
[**] ترجمۀ المعجم العربى الحديث، ج ٩٦٣/١.
[***] «رجم» در اصل به معنى سنگ يا پراندن سنگ است، سپس به هر نوع تيراندازى اطلاق شده است و معناى كنايى آن «قضاوت به ظنّ و گمان» است و كلمۀ «غيب» تأكيدى بر اين معناست يعنى غايبانه قضاوت بىمأخذ دربارۀ چيزى كردن.