شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٧٠٦ - اخفِضْ (شعراء/ ٢١٥ )
پرندگان هنگامى كه مىخواهند به جوجههاى خود اظهار محبت كنند، بالهاى خود را گسترده و پايين آورده و آنان را زير بالوپر مىگيرند، تا هم در برابر حوادث احتمالى مصون مانند و هم از تشتت و پراكندگى حفظ شوند، پيامبر (ص) نيز مأمور است مؤمنان راستين را زير بالوپر خود بگيرد.
اين تعبير پرمعنى دقايق مختلفى را در مورد محبت با مؤمنان بيان مىكند كه با كمى دقت روشن مىشود.
همچنين در آيۀ ٢٤ سورۀ اسراء[*]آمده است:
«بالهاى تواضع خويش را در برابرشان (در برابر پدر و مادر) از محبت و لطف فرود آر، و بگو پروردگارا همان گونه كه آنها مرا در كوچكى تربيت كردند مشمول رحمتشان قرار ده»وَ اِخْفِضْ لَهُمٰا جَنٰاحَ اَلذُّلِّ مِنَ اَلرَّحْمَةِ...).
آيۀ فوق و آيۀ قبل از آن، در حقيقت قسمتى از ريزهكاريهاى بر خورد مؤدبانه و فوقالعاده احترامآميز فرزندان را نسبت به پدران و مادران بازگو مىكند.
از يكسو انگشت روى حالات پيرى آنها كه در آن موقع از هميشه نيازمندتر به حمايت و محبت و احترامند گذارده، مىگويد:
كمترين سخن اهانتآميز را به آنها مگو! (اشاره به آيات قبل از آيۀ مورد بحث است).
آنها ممكن است براثر كهولت به جايى برسند كه نتوانند بدون كمك ديگرى حركت كنند و از جا برخيزند و حتى ممكن است قادر به دفع آلودگى از خود نباشند، در اين موقع آزمايش بزرگ فرزندان شروع مىشود.
آيا وجود چنين پدر و مادرى را مايۀ رحمت مىدانند، و يا بلا و مصيبت و عذاب؟ آيا صبر و حوصلۀ كافى براى نگهدارى احترامآميز از چنين پدر و مادرى را دارند و يا هر زمان با نيش زبان، با كلمات سبك و اهانتآميز و حتى گاه با تقاضاى مرگ او از خدا قلبش را مىفشارند و آزار مىدهند؟.
ازسوىديگر قرآن مىگويد: در اين هنگام به آنها «اف» مگو، يعنى اظهار ناراحتى و ابراز تنفر مكن، و باز اضافه مىكند با صداى بلند و اهانتآميز و داد و فرياد با آنها سخن مگو، و باز تأكيد مىكند كه با قول كريم و گفتار بزرگوارانه با آنها سخن بگو كه همه آنها
[*]وَ اِخْفِضْ لَهُمٰا جَنٰاحَ اَلذُّلِّ مِنَ اَلرَّحْمَةِ وَ قُلْ رَبِّ اِرْحَمْهُمٰا كَمٰا رَبَّيٰانِي صَغِيراً.اسراء/ ٢٤.