شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٦٥٤ - خبيث (بقره/ ٢٦٧ )
انفاق كنيد و به سراغ قسمتهاى ناپاك نرويد تا از آن انفاق كنيد، در حالى كه خود شما (به هنگام پذيرش اموال) حاضر نيستيد آنها را بپذيريد مگر از روى اغماض و كراهت و بدانيد خداوند بىنياز و شايستۀ ستايش است» بعضى از مردم عادت كردهاند هميشه از اموال بىارزش و آنچه تقريبا از مصرف افتاده است و قابل استفادۀ خودشان نيست، انفاق كنند اين گونه انفاقها، نه موجب تربيت معنوى و پرورش روح انسانى در انفاقكننده است و نه سود چندانى به حال نيازمندان دارد، بلكه يك نوع اهانت و تحقير نسبت به آنها محسوب مىشود، لذا آيۀ مذكور صريحا مردم را از اين كار نهى مىكند و مىگويد: چگونه از اين گونه اموال انفاق مىكنيد در حالى كه خودتان حاضر به پذيرش آن نيستيد مگر از روى كراهت؟! آيا بايد برادران مسلمان شما، و از آن بالاتر، خدايى كه در راه او انفاق مىكنيد، در نظر شما از خودتان كمتر باشند؟.
و همچنين پيرامون واژۀ «خبيث» در آيۀ ٣٧ سورۀ انفال مىخوانيم:
«(اينها همه) به خاطر آن است كه خداوند (مىخواهد) ناپاك را از پاك (در اين جهان و جهان ديگر) جدا سازد»(لِيَمِيزَ اَللّٰهُ اَلْخَبِيثَ مِنَ اَلطَّيِّبِ...).
اين يك سنت الهى است كه براى هميشه «پاك» و «ناپاك»، «مخلص» و «رياكار»، «مجاهد راستين» و «دروغين»، «كارهاى الهى» و «شيطانى»، «برنامههاى انسانى» و «ضد انسانى» ناشناخته نمىمانند، بلكه سرانجام تمام اينها از يكديگر مشخص مىشود و حق جلوۀ خود را نشان مىدهد.
در ادامۀ همين آيه آمده است:
«خداوند ناپاكها را به يكديگر ضميمه مىكند و همه را متراكم مىسازد و در جهنّم قرار مىدهد...» انفال/ ٣٧.
و نيز در آيه ٢٦ سورۀ ابراهيم[*]، به جملۀ «كلمۀ خبيثه» بر مىخوريم كه آن را به درخت ناپاكى تشبيه كرده كه از زمين بر كنده شده، و قرار و ثباتى ندارد، يعنى در برابر باد و طوفان، هر روز به گوشهاى پرتاب مىشود و در اين جا منظور از «كلمۀ خبيثه» همان كلمۀ كفر و شرك، همان گفتار زشت و شوم، همان برنامههاى گمراهكننده و غلط، همان انسانهاى ناپاك و آلوده، و خلاصه هر چيز خبيث و ناپاك است. (ج ٢٤٨/٢، ج ١٦٢/٧،
[*]وَ مَثَلُ كَلِمَةٍ خَبِيثَةٍ كَشَجَرَةٍ خَبِيثَةٍ اُجْتُثَّتْ مِنْ فَوْقِ اَلْأَرْضِ مٰا لَهٰا مِنْ قَرٰارٍ.ابراهيم/ ٢٦.