شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٦٤ - آصال (نور/ ٣٦ )
استوار است: در آيۀ مورد بحث، خداوند «كلمۀ طيّبه و گفتار پاكيزه» را به درخت پاكيزهاى تشبيه كرده كه «اصل و ريشۀ آن (در زمين) ثابت و مستحكم است» به طورى كه طوفانها و تند بادها نمىتواند آن را از جا بركند و توانايى آن را دارد كه شاخههاى سربهآسمانكشيدهاش را در فضا، در زير نور آفتاب و در برابر هواى آزاد معلق نگاه دارد و حفظ كند، چرا كه شاخه هرچه سر كشيدهتر باشد بايد متكى به ريشۀ قويترى باشد «اصلها ثابت».
اين شجره داراى نظام حساب شدهاى است، ريشهاى و شاخههايى دارد و هركدام مأموريت و وظيفهاى دارند و اصولاً وجود «اصل» و «فرع» در آن، دليل بر حاكميت نظام حساب شدهاى برآن است.
(در اين كه اين ويژگيها و بركات را در كجا بايد يافت و مراد از شجرۀ طيّبه و «اصل و فرع» آن چيست؟، رجوع شود به تفسير نمونه، جلد دهم، صفحه ٣٣١ به بعد، ذيل آيۀ ٢٤ سورۀ ابراهيم). (ج ٣٣٢/١٠.)
آصال: (نور/ ٣٦.)[*]
جمع «اصل» (بر وزن رسل) و آن هم بهنوبه خود جمع «اصيل» (از مادّۀ اصل) به معنى «عصر» يا آخر روز است، از اين نظر كه اصل و پايۀ شب محسوب مىشود[**].
بنابراين به معنى نزديك غروب و شامگاه آمده است، زيرا «بكرة» (بر وزن نكته) به معنى آغاز روز، و «اصيل» نقطۀ مقابل آن، يعنى «شامگاه و آخر روز» است.
بعضى گفتهاند اطلاق اين واژه بر آخر روز با توجه به اين كه از مادۀ «اصل» گرفته شده به خاطر آن است كه آخر روز اصل و اساس شب را تشكيل مىدهد.
از بعضى تعبيرات استفاده مىشود كه «اصيل» گاه به فاصلۀ ميان ظهر و غروب اطلاق
(طيّبه(و گفتار پاكيزه) را به درخت پاكيزهاى تشبيه كرده كه ريشۀ آن (در زمين) ثابت، و شاخۀ آن در آسمان است!» ابراهيم/ ٢٤.
[*]... يُسَبِّحُ لَهُ فِيهٰا بِالْغُدُوِّ وَ اَلْآصٰالِ.«... صبح و شام تسبيح ذات پاك او گويند» نور/ ٣٦.
[**] و امّا اين كه چرا در آيۀ مورد بحث كلمۀ «غدوّ» به صورت مفرد و «آصال» به صورت جمع آمده؟ فخر رازى مىگويد به خاطر اين است كه غدوّ (اول روز) جنبۀ مصدرى دارد و مصدر هرگز جمع بسته نمىشود.