شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٥٩٠ - حمل (فاطر/ ١٨ )
«... پروردگارا! تكليف سنگينى بر ما قرار مده، آنچنان كه (به خاطر گناه و طغيان) بر كسانى كه پيش از ما بودند قرار دادى، پروردگارا! مجازاتهايى كه طاقت تحمّل آن را نداريم بر ما مقرر مدار...» بقره/ ٢٨٦.
در اين بخش از آيه، مؤمنان از خداوند دو تقاضا مىكنند، نخست اين كه از تكاليف سنگين كه گاهى موجب تخلف افراد از اطاعت پروردگار مىشود، آنها را معاف دارد(وَ لاٰ تَحْمِلْ عَلَيْنٰا إِصْراً)و اين همان چيزى است كه دربارۀ دستورات اسلام از زبان پيغمبر (ص) نقل شده.
«بعثت الى الشّريعة السّهلة السّمحة». (به آيينى مبعوث شدهام كه عمل به آن براى همه سهل و آسان است).
ديگر اين كه از خداوند تقاضا مىكنند كه آنها را از آزمايشهاى طاقت فرسا و مجازاتهاى غير قابل تحمّل بر كنار دارد(وَ لاٰ تُحَمِّلْنٰا مٰا لاٰ طٰاقَةَ لَنٰا بِهِ)و شايد تعبير به «لا تحمل» در جملۀ قبل و «لا تحمّل» در اين جمله به خاطر همين باشد، زيرا تعبير اوّل در موارد مشكلات، و تعبير دوّم در موارد طاقت فرسا به كار مىرود. (ج ٢٩٥/٢ تا ٢٩٧.)
حمل: (فاطر/ ١٨.)[*]
بر وزن «شعر» به گفته «راغب» در «مفردات» بارى است كه بر پشت حمل مىشود، در مقابل «حمل» (بر وزن حمد) كه بارى است بر شكم حمل مىشود، مانند «جنين» و يا آبهايى كه در دل ابرها قرار دارد و يا ميوهاى كه بر درخت است.
آيۀ مورد بحث مىگويد:
«... و اگر شخص «سنگينبارى» ديگرى را براى حمل گناه خود بخواند (پاسخ منفى به دعوت او مىدهد و) چيزى از آن را بر دوش نخواهد گرفت، هرچند از نزديكان او باشد...» فاطر/ ١٨.
در آيۀ فوق، گناه تشبيه به بارى شده كه بر دوش كشيده مىشود [حمل].
[*]... وَ إِنْ تَدْعُ مُثْقَلَةٌ إِلىٰ حِمْلِهٰا لاٰ يُحْمَلْ مِنْهُ شَيْءٌ وَ لَوْ كٰانَ ذٰا قُرْبىٰ...فاطر/ ١٨.