شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٥٨٤ - أحمد (صف/ ٦ )
ب. از كسانى كه مكرر پيامبر اسلام (ص) را با اين نام ياد كردهاند عمويش ابو طالب بود، هم امروز در كتابى كه به نام «ديوان ابو طالب» در دست ماست اشعار زيادى ديده مىشود كه در آن از پيغمبر گرامى اسلام به عنوان «احمد» يادشده مانند:
ارادوا قتل احمد ظالموهم * و ليس بقتلهم فيهم زعيم «ستمگران آنها تصميم قتل او را داشتند ولى براى اين كار رهبرى نيافتند» و ان كان احمد قد جاءهم * بحقّ و لم يأتهم بالكذب «قطعا احمد آيين حقى براى آنها آورد و هرگز آيين دروغ نياورد[١]» در غير ديوان ابو طالب نيز اشعارى از ابو طالب در اين زمينه نقل شده، مانند:
لقد اكرم اللّه النّبىّ محمّدا * فاكرم خلق اللّه فى النّاس احمد «خداوند پيامبر خود محمّد را گرامى داشت و لذا گرامىترين خلق خدا در ميان مردم احمد است[٢]» ج. در اشعار «حسان بن ثابت» شاعر معروف عصر پيامبر (ص) نيز اين تعبير ديده مىشود:
مفجّعة قد شفّها فقد احمد * فظلّت لآلاء الرّسول تعدّد «مصيبت زدهاى كه فقدان احمد او را لاغر كرده بود و پيوسته عطايا و مواهب رسول خدا را بر مىشمرد[٣]» اشعارى كه از ابو طالب يا غير او، نام «احمد» (به جاى محمّد) در آنها آمده، آنقدر فراوان است كه مجال نقل همۀ آنها در اين جا نيست، اين بحث را با شعر جالب ديگرى از فرزند ابو طالب، يعنى على عليه السّلام پايان مىدهيم:
أ تأمرني بالصّبر فى نصر «احمد» * و اللّه ما قلت الّذى قلت جازعا «آيا به من مىگويى در يارى «احمد» شكيبايى كنم؟ به خدا سوگند من آنچه را گفتم از روى جزع و بىصبرى نگفتم» ساسعى لوجه اللّه فى نصر «احمد» * نبىّ الهدى المحمود طفلا و يافعا.
«من براى خاطر خدا در يارى «احمد» مىكوشم همان پيامبر هدايت كه در طفوليت و
[١]ديوان ابو طالب، ص ٢٥-٢٩.
[٢] تاريخ ابن عساكر، ج ٢٧٥/١.
[٣] ديوان حسان بن ثابت، ص ٥٩، تحقيق «محمد عزت نصر اللّه».