شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٥٨٣ - أحمد (صف/ ٦ )
بعضى احتمال دادهاند كه «حميد» در اين جا معنى وصفى براى «صراط» دارد و از قبيل «اضافۀ بيانيّه». است[١]و در اين صورت، معنى چنين مىشود:
«آنها بهسوى راهى هدايت مىشوند كه شايستۀ هرگونه ستايش است»، ولى معنى اول صحيحتر به نظر مىرسد.
در حديثى كه «على بن ابراهيم» مفسر معروف، در تفسير خود آورده است، مىخوانيم كه منظور از«صِرٰاطِ اَلْحَمِيدِ»ولايت و قبول رهبرى رهبران الهى است[٢]. (ج ٥٨/١٤.)
أحمد: (صف/ ٦.)[*]
(من اعلام القرآن) در اصل از مادّه «حمد» به معنى «ستودهتر» و يا «بسيار ستوده» است و يكى از نامهاى معروف پيامبر اسلام (ص) بوده كه در قرآن مجيد يكبار از آن ياد شده است:
«به ياد آوريد هنگامى را كه عيسى پسر مريم گفت: اى بنى اسرائيل! من فرستاده خدا بهسوى شما هستم در حالى كه تصديقكننده كتابى كه قبل از من فرستاده شده يعنى «تورات» مىباشم، و بشارتدهنده به رسولى هستم كه بعد از من مىآيد و نام او «احمد» است، هنگامى كه او (احمد) با معجزات و دلايل روشن به سراغ آنها آمد گفتند: اين سحرى است آشكار!» صف/ ٦.
سؤال مهمّى كه در اين جا مطرح مىشود اين است كه نام معروف پيامبر اسلام «محمّد» مىباشد، در حالى كه در آيۀ مورد بحث به عنوان «احمد» ذكر شده، اين دو چگونه با هم سازگار است؟.
در پاسخ اين سؤال لازم است به نكات زير توجه شود:
الف. در تواريخ آمده است كه پيامبر اسلام (ص) از كودكى دو نام داشت و حتى مردم او را با هر دو نام خطاب مىكردند، يكى «محمّد» و ديگرى «احمد»، اولى را جدّش عبد المطلب براى او برگزيده بود و دومى را مادرش آمنه. اين مطلب در سيره حلبى مشروحا ذكر شده است.
[١]آلوسى در «روح البيان».
[٢] البته اين يكى از مصاديق روشن آيه است.
[*]... وَ مُبَشِّراً بِرَسُولٍ يَأْتِي مِنْ بَعْدِي اِسْمُهُ أَحْمَدُ...صف/ ٦.