شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٥٤٣ - (اعراف/ ١٨٧ )
ح ف ى
يحفكم: (محمّد ص/ ٣٧.)[*]
از «احفاء» به معنى «اصرار و مطالبه و سؤال» است و در اصل از «حفأ» به معنى «پابرهنه راه رفتن» است و اين تعبير كنايه از كارهايى است كه انسان تا آخرين حدّ، آن را پيگيرى مىكند، لذا «احفاء شارب» به معنى «اصلاح كردن سبيل در كوتاهترين حدّ» است.
آيۀ مورد بحث مىگويد:
«(خداوند اموال شما را نمىطلبد، چرا كه) هرگاه اموال شما را مطالبه كند و حتّى اصرار كند، بخل مىورزيد و (نمىدهيد، بلكه از آن بالاتر) كنيهها و خشم شما را آشكار مىسازد!» محمد/ ٣٧.
آيۀ فوق بيانگر دلبستگى شديد بسيارى از مردم به مسائل مالى است و در حقيقت يك نوع ملامت و سرزنش آنها و در عين حال تشويق به ترك اين وابستگى است، تا آنجا كه اگر خدا نيز از آنها مطالبه كند خشم و كينۀ او را به دل مىگيرند! و بدين ترتيب با اين تازيانۀ ملامت، روح خفتۀ انسانها را بيدار مىسازد، تا زنجير اسارت و بردگى اموال را از گردن خويش بردارند و آنچنان شوند كه در راه دوست از همه چيز بگذرند» و همه را بر پاى او نثار كنند، در عوض ايمان و تقوا و رضا و خشنودى او را بطلبند. (ج ٤٩٥/٢١.)
حَفِيٌّ: (اعراف/ ١٨٧.)[**]
در اصل به معنى كسى است كه پىدرپى از چيزى سؤال مىكند و با دقت و اصرار به تعقيب آن مىپردازد و از آنجا كه اصرار در سؤال باعث پيشرفت علم و دانش مىشود، گاهى اين كلمه به معنى «عالم و دانشمند» آمده است، همچنان كه در آيۀ مورد بحث از
[*]إِنْ يَسْئَلْكُمُوهٰا فَيُحْفِكُمْ تَبْخَلُوا وَ يُخْرِجْ أَضْغٰانَكُمْ.محمّد/ ٣٧.
[**]... يَسْئَلُونَكَ كَأَنَّكَ حَفِيٌّ عَنْهٰا...«... از تو چنان سؤال مىكنند كه گويى تو از زمان وقوع (قيامت) با خبرى...» اعراف/ ١٨٧.