شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٩٨ - (جن/ ١٤ )
بنابراين «محروم» شخص آبرومندى است كه براى معيشت خود نهايت تلاش و كوشش را به خرج مىدهد، امّا دستش به جايى نمىرسد و كسب و كار و زندگيش به هم پيچيده است و با اين حال خويشتندارى مىكند و از كسى تقاضاى كمك نمىكند، زيرا چنين كسى كمتر روى سؤال دارد.
اين همان كسى است كه از او تعبير به «محارف» مىشود، زيرا در تفسير محارف در كتب لغت و روايات اسلامى آمده است:
«او كسى است كه هر قدر تلاش مىكند در آمدى به دست نمىآورد، گويى راههاى زندگى به روى او بسته شده است» به هر حال اين تعبير اشاره به اين نكته است كه هرگز منتظر ننشينيد نيازمندان نزد شماايند و تقاضاى كمك كنند، بر شماست كه جستجو كنيد و افراد آبرومند محروم را كه به گفته قرآن (بقره/ ٢٧٣.):
... يَحْسَبُهُمُ اَلْجٰاهِلُ أَغْنِيٰاءَ مِنَ اَلتَّعَفُّفِ...«... افراد بىخبر، آنها را از شدت خويشتندارى غنى مىپندارند...» پيدا كنيد و به آنها يارى رسانيد، گره مشكلاتشان را بگشاييد و ابرويشان را حفظ كنيد و اين دستور مهمى است كه براى حفظ حيثيّت مسلمانان محروم بسيار مهم است.
(ج ٣٢٥/٢٢، ج ٣٢/٢٥.)
ح ر ى
تَحَرَّوْا: (جن/ ١٤.)[*]
از «تحرّى» به معنى «قصد كردن و آهنگ كردن چيزى» است و به تعبيرى، «گشتن براى جستن» است.
آيۀ مورد بحث مىگويد: «... آنها كه اسلام آوردند، آهنگ رشد و كمال كردند»... فَأُولٰئِكَ تَحَرَّوْا رَشَداًجن/ ١٤. «و امّا ظالمان، آتشگيره دوزخند» جن/ ١٥.
تعبير به «تحرّوا رشدا» نشان مىدهد كه مؤمنان از روى توجه و قصد و تحقيق به سراغ هدايت مىروند، نه چشمبسته و كوركورانه، و بالاترين پاداش آنها نيز همان نيل به حقيقت
[*]... فَمَنْ أَسْلَمَ فَأُولٰئِكَ تَحَرَّوْا رَشَداًوَ أَمَّا اَلْقٰاسِطُونَ فَكٰانُوا لِجَهَنَّمَ حَطَباً.جن/ ١٤ و ١٥.