شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٧٧ - حرد (قلم/ ٢٥ )
اساس قوانين اسلام بر سختگيرى نيست و اگر در جايى حكمى توليد مشقت شديد كند، موقتا برداشته مىشود، چنان كه فقها فرمودهاند:
«هرگاه وضو گرفتن يا ايستادن به هنگام نماز و مانند اينها انسان را شديدا به زحمت بيندازد، مبدل به تيمم و نماز نشسته مىشود».
در آيۀ ٧٨ سورۀ حج مىخوانيم:
... هُوَ اِجْتَبٰاكُمْ وَ مٰا جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِي اَلدِّينِ مِنْ حَرَجٍ...«... او شما را برگزيد و در دين خود تكليف مشقت بارى براى شما قرار نداد...» حديث معروف پيامبر (ص):
بعثت على الشّريعة السّمحة السّهلة. «من به آيين سهل و آسانى مبعوث شدهام» نيز اشاره به همين مطلب است. (ج ٦٣٦/١-٦٣٧.)
ح ر د
حرد: (قلم/ ٢٥.)[*]
بر وزن «سرد» به معنى «ممانعت توأم با شدّت و غضب» است.
آيات ١٧ تا ٣٢ سورۀ قلم، حاكى از ماجراى «باغى» است كه آن باغ در اختيار پير مردى مؤمن قرار داشت. او به قدر نياز از آن بر مىگرفت و بقيه را به مستحقان و نيازمندان مىداد، اما هنگامى كه چشم از دنيا پوشيد، فرزندانش گفتند: ما خود به محصول اين باغ سزاوارتريم، چرا كه عيال و فرزندان ما بسيارند و ما نمىتوانيم مانند پدرمان عمل كنيم! و به اين ترتيب تصميم گرفتند تمام مستمندان را كه هرساله از آن بهره مىگرفتند محروم سازند، و سرنوشت آنها همان شد كه در آيات مذكور آمده است.
قرآن مىگويد «ما آنها را آزموديم، آن زمان كه سوگند ياد كردند كه ميوههاى باغ را صبحگاهان و دور از انظار مستمندان بچينند و هيچ از آن استثنا نكنند» و براى مستمندان چيزى فرونگذارند.
[*]وَ غَدَوْا عَلىٰ حَرْدٍ قٰادِرِينَ.«آنها صبحگاهان تصميم داشتند كه با قدرت از مستمندان جلوگيرى كنند» قلم/ ٢٥.