شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٤١ - (هود/ ١٦ )
ح ب س
تَحْبِسُونَهُمٰا:(مائده/ ١٠٦.)[*]
از مادّه «حبس» به معنى «منع كردن و نگهداشتن» است و نيز به معنى آبگيرى است كه آب را در خود نگه مىدارد (در جمع: احباس) و واژۀ «تحبيس» به معنى «وقف كردن چيزى براى هميشه» است: حبيس فى سبيل اللّه[**].
آيۀ مورد بحث دربارۀ تعيين دو نفر عادل به عنوان شاهد در موقع وصيت كردن است و مىگويد:
«... هنگامى كه مرگ يكى از شما فرارسد در موقع وصيت دو نفر عادل را از ميان شما به شهادت بطلبيد، يا اگر مسافرت كرديد و مرگ شما را فرارسد (و در راه مسلمانى نيافتيد) دو نفر از غير شما، و اگر به هنگام اداى شهادت در صدق آنها شك كرديد آنها را بعد از نماز نگاه داريد تا سوگند ياد كنند كه ما حاضر نيستيم حق را به چيزى بفروشيم...» مائده / ١٠٦ و يا در آيۀ ٨ سورۀ هود[***]مىخوانيم:
«و اگر مجازات را تا زمان محدود از آنها (افراد بىايمان و بدكار) به تأخير اندازيم (از روى استهزاء) مىگويند چه چيز مانع آن شده؟!...»(لَيَقُولُنَّ مٰا يَحْبِسُهُ)هود/ ٨.
(ج ١١٥/٥، ج ٣٠/٩.)
ح ب ط
حَبِطَ:(هود/ ١٦.)[****]
از مادّه «حبط» (بر وزن وقت) به معنى «بىخاصيّت كردن عمل» است، اين لغت در
[*]... تَحْبِسُونَهُمٰا مِنْ بَعْدِ اَلصَّلاٰةِ فَيُقْسِمٰانِ بِاللّٰهِ إِنِ اِرْتَبْتُمْ...مائده/ ١٠٦
[**] مفردات، راغب، ماده «حبس».
[***]وَ لَئِنْ أَخَّرْنٰا عَنْهُمُ اَلْعَذٰابَ إِلىٰ أُمَّةٍ مَعْدُودَةٍ لَيَقُولُنَّ مٰا يَحْبِسُهُ...هود/ ٨.
[****]... وَ حَبِطَ مٰا صَنَعُوا فِيهٰا وَ بٰاطِلٌ مٰا كٰانُوا يَعْمَلُونَ.«... (دنيا طلبان) تمام آنچه را در اين جهان