شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤١ - (نساء/ ١٢ )
كه مراد از «آخرة» (مؤنث آخر) كه در اصل «دار الآخرة» بوده، سراى آخرت است.
(قاموس قرآن و فرهنگ لغات قرآن)
آخَرَ:(اسراء/ ٢٢.)[*]
به فتح خاء، به معنى «غير و ديگرى» است، مانند آيۀ مورد بحث. جمع آخر، «آخرون» و مؤنث آن «اخرى» (بر وزن كبرى) و جمع آخرى، «اخر» و «اخريات» است.
(قاموس قرآن و فرهنگ لغات قرآن)
ا خ و
أَخٌ:(نساء/ ١٢.)[**]
به معنى «برادر» است. «راغب» در كتاب مفردات مىگويد: اين واژه در اصل «اخو» بوده است و به كسى گفته مىشود كه در ولادت از يك پدر و مادر، يا يكى از آن دو و يا همشير بودن، يعنى از يك پستان شير خوردن با ديگرى مشترك باشد و به صورت استعاره به هركسى كه با ديگرى در قبيله، يا در دين يا در كار و صنعت، يا معامله و دوستى و در مناسبات ديگر مشاركت داشته باشد برادر گفته مىشود، مانند آيۀ ١٠ سوره حجرات:إِنَّمَا اَلْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ(كه در اين آيه، لفظ برادر، يعنى «اخ» در معنى مستعار بهكاررفتهاست).
در آيۀ ٨٤ سورۀ هود مىخوانيم:وَ إِلىٰ مَدْيَنَ أَخٰاهُمْ شُعَيْباً...«و بهسوى مدين برادرشان شعيب را فرستاديم...». در اين آيه، كلمۀ «اخاهم» (برادرشان) به خاطر آن است كه نهايت محبت پيامبران را به قوم خود بازگو مىكند، نه فقط به خاطر اين كه از افراد قبيله و طايفه آنها بوده، بلكه علاوه برآن، خير خواه و دلسوز آنها همچون يك برادر بوده است[***].
(ج ٢٠٠/٩ و مأخذ ديگر «راغب»)
[*]لاٰ تَجْعَلْ مَعَ اَللّٰهِ إِلٰهاً آخَرَ...«هرگز با خداى يكتا، خداى ديگر مگير...» اسراء/ ٢٢.
[**]... أَوِ اِمْرَأَةٌ وَ لَهُ أَخٌ أَوْ أُخْتٌ...«... يا زنى بميرد كه وارثش يك برادر و يا خواهر باشد...» نساء/ ١٢.
[***] كلمۀ «اخ» در حال رفع «اخو» و در حال نصب «اخا» و در حالتى كه مضاف به ياء متكلم باشد «اخى» خوانده مىشود، در جمع: «اخوان و اخوة» و در تثنيه: «اخوان و اخوين» است.