شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٢٩ - اثارة (احقاف/ ٤ )
انتخاب اين تعبير در آيه، اشاره به نكته لطيفى است و آن اين كه گاهى انسان از جايى مىرود، چون ماجرا تازه است آثار او باقى مىماند ولى هنگامى كه طول كشيد، آثار هم محو مىشود (بنابراين مفهوم آيۀ مورد بحث چنين است:) يعنى تو آنقدر از عدم ايمان آنها ناراحتى كه حتى پيش از محو شدن آثار آنها مىخواهى خود را از غصه هلاك كنى.
اين احتمال نيز وجود دارد كه منظور از آثار، اعمال و رفتار آنها بوده باشد.
(ج ٣٤٨/١٢.)
آثرك: (يوسف/ ٩١.)[*]
از «ايثار» گرفته شده و در اصل به معنى «جستجوى اثر چيزى» است و ازآنجا كه به فضل و نيكى «اثر» گفته مىشود، اين كلمه به معنى «برترى دادن و فضيلت بخشيدن» آمده است. بنابراين«آثَرَكَ اَللّٰهُ عَلَيْنٰا»مفهومش اين مىشود كه خداوند تو را بر ما فضيلت بخشيد (البته به خاطر كارهاى نيك تو و اعمال بد ما). (ج ٦٣/١٠.)
يؤثر: (مدثر/ ٢٤.)[**]
از مادۀ «اثر» به معنى روايتى است كه از پيشينيان نقل شده و آثارى است كه از آنها باقى مانده و بعضى آن را از «ايثار» به معنى «برگزيدن و مقدم داشتن» دانستهاند.
(ج ٢٣١/٢٥.)
اثارة: (احقاف/ ٤.)[***]
بر وزن (حلاوة) علماى لغت و مفسران براى «اثارة» چند معنى ذكر كردهاند:
[*]قٰالُوا تَاللّٰهِ لَقَدْ آثَرَكَ اَللّٰهُ عَلَيْنٰا وَ إِنْ كُنّٰا لَخٰاطِئِينَ.«(برادران يوسف) گفتند به خدا سوگند خداوند تو را بر ما مقدم داشته، و ما خطاكاريم.» يوسف/ ٩١.
[**]فَقٰالَ إِنْ هٰذٰا إِلاّٰ سِحْرٌ يُؤْثَرُ.«و سرانجام (وليد بن مغيره) گفت اين (قرآن) چيزى جز يك سحر جالب همچون سحرهاى پيشينيان نيست!» مدثر/ ٢٤.
[***] ...اِئْتُونِي بِكِتٰابٍ مِنْ قَبْلِ هٰذٰا أَوْ أَثٰارَةٍ مِنْ عِلْمٍ إِنْ كُنْتُمْ صٰادِقِينَ.«... كتابى آسمانى پيش از اين، يا اثر علمى از گذشتگان براى من بياوريد (كه دليل صدق گفتار شما باشد) اگر راست مىگوييد!» احقاف/ ٤.