شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٢٥٠ - (صف/ ٤ )
تشبيه فوق با نهايت روشنى و وضوح، بىثباتى و سستى كار منافقان و استحكام و بقاى كار اهل ايمان و برنامههاى آنها را روشن مىسازد.
مؤمنان به كسى مىمانند كه براى بناى يك ساختمان، زمين بسيار محكمى را انتخاب مىكند و آن را از شالوده، با مصالحى پردوام و مطمئن، مىسازد، اما منافقان به كسى مىمانند كه ساختمان خود را بر لبۀ رودخانهاى كه سيلاب زير آن را خالى كرده و هرآن آمادۀ سقوط است بنا مىكند، همان گونه كه نفاق، ظاهرى دارد فاقد محتوا، چنين ساختمانى نيز ظاهرى دارد بدون پايه و شالوده.
اين ساختمان هرآن ممكن است فروبريزد، مكتب اهل نفاق نيز هر لحظه ممكن است باطن خود را نشان دهد و به رسوايى بينجامد.
واژۀ «بنيان» در آيۀ ٩٧ سورۀ صافات نيز به كار رفته كه به معنى ساختن بنايى مرتفع از سوى بتپرستان است كه پس از افروختن آتش، «ابراهيم (ع)» را در آن افكندند[*]و بعضى «بنيان» را در اين آيه به «منجنيق» تفسير كردهاند كه وسيلۀ پرتاب اشياء سنگين از فاصلههاى دور بوده، ولى غالب مفسران آن را همان ساختمان و چهار ديوارى بزرگ مىدانند. (ج ١٤١/٨، ج ١٠٢/١٩.)
بُنْيٰانٌ مَرْصُوصٌ:(صف/ ٤.)[**]
در قبل اشاره شد كه واژۀ «بنيان» به معنى «بنا و ساختمان» است و امّا كلمۀ «مرصوص» از «رصاص» به معنى «سرب» گرفته شده است و چون سرب مذاب را براى استحكام و يكپارچگى بناها در لابلاى قطعات آنها مىريختند، لذا به هر بناى محكمى «مرصوص» گفته مىشود.
و در آيۀ مورد بحث، منظور اين است كه مجاهدان راه حق در برابر دشمن، يكدل و يك جان و مستحكم و استوار بايستند، گويى همه يك واحد به هم پيوستهاند كه هيچ شكافى در ميان آن نيست.
[*]قٰالُوا اِبْنُوا لَهُ بُنْيٰاناً فَأَلْقُوهُ فِي اَلْجَحِيمِ.«آنها گفتند بناى مرتفعى براى او (ابراهيم) بسازيد و او را در جهنّمى از آتش بيفكنيد» صافات/ ٩٧.
[**]إِنَّ اَللّٰهَ يُحِبُّ اَلَّذِينَ يُقٰاتِلُونَ فِي سَبِيلِهِ صَفًّا كَأَنَّهُمْ بُنْيٰانٌ مَرْصُوصٌ.«خداوند كسانى را دوست مىدارد كه در راه او پيكار مىكنند همچون بنائى آهنين» صف/ ٤.