شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ١٨٦ - بر بر وزن نر (مريم/ ١٤ )
ب ر د
بَرَدٍ:(انبياء/ ٦٩.)[*]
به معنى «سرد و خنك» و در اصل خلاف «حر» (گرمى) مىباشد. «البرد: نقيض الحرّ و البرودة نقيض الحرارة» و «بارد» اسم فاعل از «برد» است، مانند: اليوم يوم بارد سمومه. «امروز روزى است كه باد گرمش هم، سرد و خنككننده است».
در اقرب الموارد، واژۀ «برد» به معنى خواب آمده و «راغب» نيز در مفردات، كلمۀ «برد» را علاوه بر معانى فوق به معنى «نوم» (خواب) گرفته است و آيۀ:
لاٰ يَذُوقُونَ فِيهٰا بَرْداً وَ لاٰ شَرٰاباً. نبأ/ ٢٤. يعنى «در جهنّم خواب و نوشيدنى نمىچشند» و مىگويد اطلاق «برد» بر «خواب» ازاينجهت است كه ظاهر بدن سرد است و يا اين كه از حركت به سكون و آرامش مىرسد و آنطور كه فهميده مىشود، «برد» به خواب و مردن نيز گفته شده است (زمر/ ٤٢.).
ولى به گفتۀ قاموس بهتر است در آيۀ فوق «بردا» را به معنى «آب خنك» بگيريم تا از معنى اول دور نشويم مخصوصا به قرينۀ آيۀ بعد:«إِلاّٰ حَمِيماً وَ غَسّٰاقاً. كه «حميم» در مقابل «بردا» آمده و آن به معنى آب گرم است، يعنى: «در آنجا قطرهاى آب سرد و شراب طهور نياشامند، مگر آبى پليد و سوزان كه حميم و غسّاق جهنّم است» وانگهى خواب با شراب در آيه تناسبى ندارد. (با استفاده از منابع مذكور در متن)
ب ر ر
بر: بر وزن نر (مريم/ ١٤.)[**]
اين واژه جنبۀ وصفى دارد و به معنى شخص نيكوكار است و در اصل به معنى «بيابان
[*]قُلْنٰا يٰا نٰارُ كُونِي بَرْداً وَ سَلاٰماً عَلىٰ إِبْرٰاهِيمَ.«ما خطاب كرديم كه اى آتش سرد و سالم براى ابراهيم باش» انبياء/ ٦٩.
[**]وَ بَرًّا بِوٰالِدَيْهِ وَ لَمْ يَكُنْ جَبّٰاراً عَصِيًّا.«و هم (يحيى) در حق پدر و مادر خود بسيار نيكى كرد و هرگز به كسى ستم نكرد و معصيت خدا را مرتكب نشد» مريم/ ١٤.