شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ١٤٨ - منظور از «آيه» چيست؟ (سور١٧٢٨ بقره، آيه ١٠٦ )
٢) معجزات نيز به عنوان آيه معرفى شده است، چنان كه در مورد معجزۀ معروف موسى (ع) «يد بيضاء» مىخوانيم:
وَ اُضْمُمْ يَدَكَ إِلىٰ جَنٰاحِكَ تَخْرُجْ بَيْضٰاءَ مِنْ غَيْرِ سُوءٍ آيَةً أُخْرىٰ.«دستت را در گريبان تا زير بغل فروبر، به هنگامى كه خارج مىشود سفيدى و درخشندگى بىعيب و نقصى دارد و اين معجزۀ ديگر است» طه/ ٢٢.
٣) به معنى دليل و نشانۀ خداشناسى و يا معاد نيز آمده است، چنان كه مىخوانيم:
وَ جَعَلْنَا اَللَّيْلَ وَ اَلنَّهٰارَ آيَتَيْنِ...«ما شب و روز را دو دليل (براى شناسايى خدا) قرار داديم» اسراء/ ١٢.
و در مورد استدلال براى معاد مىفرمايد:
وَ مِنْ آيٰاتِهِ أَنَّكَ تَرَى اَلْأَرْضَ خٰاشِعَةً فَإِذٰا أَنْزَلْنٰا عَلَيْهَا اَلْمٰاءَ اِهْتَزَّتْ وَ رَبَتْ إِنَّ اَلَّذِي أَحْيٰاهٰا لَمُحْيِ اَلْمَوْتىٰ إِنَّهُ عَلىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ.«از نشانههاى او اين است كه زمين را پژمرده و خاموش مىبينى، اما هنگامى كه آب (باران) برآن فرومىريزيم به جنبش مىآيد و گياهان آن مىرويد، همان كسى كه زمين را زنده كرد مردگان را نيز مىكند، او بر همه چيز قادر است» فصّلت/ ٣٩.
٤) به معنى اشياء چشمگير، مانند بناهاى مرتفع و عالى نيز آمده است، چنان كه مىخوانيم:
أَ تَبْنُونَ بِكُلِّ رِيعٍ آيَةً تَعْبَثُونَ.«آيا در هر مكان مرتفعى بنايى مىسازيد و در آن سرگرم مىشويد؟» شعراء/ ١٢٨.
اما در آيات مورد بحث كه قرآن مىگويد: اگر آيهاى را نسخ كنيم همانند آن و يا بهتر از آن را خواهيم آورد، اشاره به «احكام» مىباشد كه اگر يكى نسخ شود، بهتر از آن نازل مىشود و يا اگر معجزۀ يكى از پيامبران منسوخ شود، به پيامبر بعد معجزهاى گوياتر داده مىشود[١][*]. (ج ٣٩٢/١.)
[١]نور الثقلين، ج ١١٦/١.
(*) در جلد ٨، صفحه ٢٥٤ تفسير نمونه، ذيل آيه ٢٠، سورۀ يونس، شرح كوتاهى دربارۀ كلمۀ «آيه» داده شده است.