ان و انى: (در آيۀ ٤٤ سورۀ الرحمن)[**]به معنى آبى است كه در نهايت حرارت و سوزندگى باشد و در اصل از مادۀ «انا» (بر وزن رضا) به معنى «وقت» گرفته شده، زيرا آب سوزان به وقت و مرحلۀ نهايى خود رسيده است. (ج ١٥٨/٢٣.)

آنِيَةٍ‌:(غاشيه/ ٥.)[***]

مؤنث «آنى» از ماده «انى» (بر وزن حلى) به معنى تأخير افكندن است و براى بيان فرارسيدن وقت چيزى گفته مى‌شود و در اين آيه (غاشيه/ ٥.) به معنى آب سوزانى است كه حرارتش به منتها درجه رسيده است.

در آيۀ ٢٩ سورۀ كهف مى‌خوانيم:

... وَ إِنْ يَسْتَغِيثُوا يُغٰاثُوا بِمٰاءٍ كَالْمُهْلِ يَشْوِي اَلْوُجُوهَ بِئْسَ اَلشَّرٰابُ وَ سٰاءَتْ مُرْتَفَقاً.«و اگر تقاضاى آب كنند آبى براى آنها مى‌آورند مانند فلز گداخته كه صورتهايشان را بريان مى‌كند، چه بد نوشيدنى است و چه بد محل اجتماعى‌؟!».

آنية جمع «اناء» و به معنى هرگونه ظرف است:وَ يُطٰافُ عَلَيْهِمْ بِآنِيَةٍ مِنْ فِضَّةٍ‌...«و در گرداگرد آنها ظرفهايى از نقره مى‌گردانند...» انسان/ ١٥. (ج ٣٦٥/٢٥، ج ٤١٦/٢٦.)

آنٰاءَ‌:(آل عمران/ ١١٣.)[****]

در اصل جمع «انا» (بر وزن وفا) و «انا» (بر وزن غنا) به معنى «اوقات» است[*****]. (ج ٥٦/٣.)

[*]... لاٰ إِلٰهَ إِلاّٰ هُوَ فَأَنّٰى تُصْرَفُونَ‌.«هيچ معبودى جز او وجود ندارد، با اين حال چگونه از راه حق منحرف مى‌شويد؟!» زمر/ ٦.

[**]يَطُوفُونَ بَيْنَهٰا وَ بَيْنَ حَمِيمٍ آنٍ‌.«(امروز كافران) در ميان آن آب سوزان در رفت و آمدند!» رحمان/ ٤٤.

[***]تُسْقىٰ مِنْ عَيْنٍ آنِيَةٍ‌.«از چشمه‌اى فوق‌العاده داغ به آنها مى‌نوشانند.» غاشيه/ ٥.

[****]... مِنْ أَهْلِ اَلْكِتٰابِ أُمَّةٌ قٰائِمَةٌ يَتْلُونَ آيٰاتِ اَللّٰهِ آنٰاءَ اَللَّيْلِ وَ هُمْ يَسْجُدُونَ‌.«از اهل كتاب جمعيّتى هستند كه قيام (به حق و ايمان) مى‌كنند و پيوسته در اوقات شب آيات خدا را مى‌خوانند، در حالى كه سجده مى‌كنند» آل عمران/ ١١٣.

[*****] بعضى گفته‌اند واحد «آناء»، «انو» به كسر همزه است، به‌همين‌جهت «المعجم الاحصائى» دو مادّه براى آن آورده است (ا ن و/ ان‌ى).