چنانچه هنگام مضمضه آب داخل حلق روزه دار رود، در صورت عمدِی بودن، روزه باطل و قضا و کفاره واجب مِیشود و در صورت غِیر عمدِی بودن، در مضمضه وضوِی نماز واجب، روزه باطل نمِیشود و در مضمضه به قصد خنک شدن، روزه باطل و قضاِی آن واجب خواهد بود.(١٦)

به تصرِیح برخِی مضمضه کردن از روى عبث (بدون غرض صحيح) ملحق به مضمضه کردن براِی خنک شدن است؛ (١٧) لِیکن بعضِی دِیگر در الحاق ِیاد شده و بطلان روزه تردِید کرده اند؛ (١٨) بلکه برخِی الحاق را نپذِیرفته و مضمضه کردن از روِی عبث را موجب بطلان روزه ندانسته اند. (١٩)

آِیا مضمضه در وضوِی نمازِ مستحب، حکم مضمضه در وضوِی نماز واجب را دارد ِیا نه؟ مسئله محل اختلاف است. قول نخست به مشهور نسبت داده شده است. (٢٠)

برخِی مضمضه در طهارت؛ اعم از وضو و غسل و اعم از اِینکه طهارت براِی نماز باشد ِیا غِیر نماز را به مضمضه در وضوِی واجب ملحق کرده و موجب بطلان روزه ندانسته اند. (٢١)

بعضِی مضمضه براِی درمان، ازاله نجاست، شست و شوِی دهان از غذاِی باقِی مانده لاِی دندانها و دِیگر اغراض عقلاِیِی را در حکم مضمضه براِی وضوِی نماز واجب دانسته اند. (٢٢) در مقابل، برخِی گفته اند: اگر هنگام مضمضه بدون قصد و عمد، آب به حلق روزه دار فرورود، در مضمضة غيرِ وضوِی نماز واجب، مطلقا موجب بطلان روزه مِی شود (٢٣)

بنابر قول مشهور، در صورت عمدِی نبودن، کفاره واجب نمِی شود. (٢٤)

(١) الحدائق الناضرة ٢/ ١٥٦ - ١٦٢ ؛ جواهر الکلام ٢/ ٣٣٥ – ٣٣٦.

(٢) نهاية الإحكام ١/ ٥٦.

(٣) جواهر الكلام ٣٣٧/٢.

(٤) روض الجنان ١ / ١٢٥.

(٥) مستند الشيعة ٢/ ١٧١ ؛ معتمد الشيعة / ٢٠٨ ؛ مهذب الأحکام ٢٩٧/٢.

(٦) نهاية الإحكام ١/ ٥٦.

(٧) تذكرة الفقهاء ٢٣٣/١ و ٢٧٤.

(٨) اللمعة الدمشقية / ١٨ ؛ روض الجنان ١/ ١٦٢ ؛ معالم الدِین في فقه آل ِیاسِین ١/ ٥٥ ؛ مصباح الهدِی ٤/ ٢٩٠.

(٩) العروة الوثقِی ٥١٢/١؛ مستمسک العروة ١١٣/٣.

(١٠) الحدائق الناضرة ٣/ ١٣٧ - ١٤٠ ؛ مفتاح الكرامة ٢/ ٥٤٩؛ العروة الوثقِی ١/ ٤٩١.

(١١) شرائع الاسلام ١/ ٢٢.

(١٢) مستند الشيعة ١٠ / ٢٣٥ – ٢٣٦.

(١٣) العروة الوثقى ٦١٠/٣.

(١٤) الاستبصار ٢/٩٤.