فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٥٦٢
در تصدِّی بعضِی امور، همچون قِیمومت (←قِیمومت)، بلوغ، عقل، اسلام و عدالت بنابر قولِی ِیا وثاقت بنابر قولِی دِیگر در منصوب شرط است و در بعضِی دِیگر، مانند قضاوت (←قضاوت) و مرجعِیت (←مرجع تقلِید)، علاوه بـر بلوغ، عقل و عدالت، اجتهاد، مرد و حلال زاده بودن نِیز شرط است.
نمونه ها: در ذِیل به نمونه هاِیِی از مصادِیق نصب، در شرع مقدس اشاره مِی شود.
نماز جمعه: وجوب نماز جمعه مشروط به حضور امام معصوم عليه السلام ِیا منصوب از جانب وِی براِی منصب امامت جمعه است (← نماز جمعه)؛ چنان که نماز عِید نِیز همِین حکم را دارد (←نماز عِید).
جمع آورِی زکات: از وظاِیف حاکم، نصب کارگزار براِی جمع آورِی زکات است (←عامل).
جهاد ابتداِیِی: وجوب جهاد ابتداِیِی (←جهاد ابتداِیِی) مشروط به حضور امام معصوم عليه السّلام ِیا منصوب از جانب او در امر جهاد است.
قضاوت: از شراِیط قاضِی، نصب او از سوِی امام علِیه السّلام است؛ هرچند اِین نصب به گونه عام باشد؛ چنان که در زمان غِیبت چنِین است (←قضاوت).
تقسِیم اموال مشترک: بر حاکم شرع، نصب قاسم (تقسِیم کننده اموال مشترک) مستحب است. اجرت او از بِیت المال پرداخت مِیشود (←قسمت).
قِیم: پدر و جد پدرِی مِی توانند براِی فرزندان صغِیر و محجور خود، قِیمِی نصب کنند تا پس از مرگشان، عهده دار سرپرستِی آنان گردد. نصب قِیم واجب نِیست، مگر آنکه ترک آن، موجب ضاِیع شدن حقوق کودکان و دِیوانگان گردد که در اِین صورت، نصب واجب خواهد بود. (٢)
آِیا در فرض نبود پدر و جد پدرِی و نِیز قِیم از سوِی آن دو، حاکم شرع مِیتواند کسِی را به قِیمومت نصب کند ِیا نه؟ مسئله محل اختلاف است(٣) (←قِیمومت).