چنانچه دو همسر داشته باشد، دو شب از چهار شب حق آن دو و دو شب دِیگر در اختِیار خود او است، و همِین گونه، با داشتن سه همسر، سه شب و با داشتن چهار همسر، چهار شب مِیان آنان تقسِیم مِیشود و با داشتن چهار همسر، مرد نمِیتواند شبِی را بدون همسرانش سپرِی کند، مگر آنکه عذرِی داشته باشد ِیا صاحب حق از حق خود بگذرد و ِیا ِیکِی از همسران در سفر باشد(٣) (← قَسْم). برخِی گفته اند: بر مردِی که داراِی ِیک همسر است، واجب نِیست از هر چهار شب ِیک شب با او همخواب باشد؛ بلکه واجب آن است که او را همچون معلقه، رها نکند؛ اگر بِیش از ِیک همسر داشته باشد، چنانچه در شبِی با ِیکِی همخواب شود، واجب است در شبِی دِیگر با همسر دِیگرش همخواب گردد.(٤) بنابر اِین قول، متارکه همسر ِیا همسران، به کلِی و معلّق قرار دادن آنان حرام است؛ اما تقسِیم شبها به گونه اِی که مشهور قائل اند، واجب نِیست. (٥)

چنانچه مردِی به کلِی با همسرش متارکه کند، زن مِیتواند به حاکم شرع مراجعه کند. او زوج را به ِیکِی از دو کار الزام مِیکند: دست برداشتن از متارکه ِیا طلاق دادن همسر. در صورت خوددارِی از هر دو کار، حاکم شرع وِی را بر طلاق دادن اجبار مِیکند و در صورت امتناع مرد، به گفته برخِی حاکم شرع مِیتواند با درخواست زوجه، او را طلاق دهد.(٦) برخِی دِیگر جواز طلاق توسط حاکم شرع را منوط به حـرجــِی بـودن ادامه زندگِی براِی زن دانسته اند. (٧)

(١) نساء / ١٢٩.

(٢) المقنعة/ ٥١٧ ؛ كنز العرفان ٢/ ٢١٥ - ٢١٦ ؛ زبدة البيان/ ٦٧٩ – ٦٨٠.

(٣) کنز العرفان ٢/ ٢١٦.

(٤) وسيلة النجاة / ٧٥٣.

(٥) هداية العباد (گلپاِیگانِی) ٢/ ٣٦٥ ؛ مهذب الأحکام ٢٥/ ٢٠٢- ٢٠٤ ؛ الأحكام الواضحة (فاضل)/٣٨٧.

(٦) مجمع المسائل ٥/ ٣٤؛ منهاج الصالحين (سِیستانِی) ٣/ ١٠٩.

(٧) الفتاوى الجديدة (مكارم) ٣/ ٢٣٠.

معلم ← آموزش

معلوفه

مَعلوفه: مقابل سائمه.