فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ١٣٠
معبد در لغت به معناِی هر پرستشگاهِی است؛ لِیکن در کلمات فقها بِیشتر در پرستشگاههاِی غِیر مسلمانان از ِیهود، نصارا، مجوس و غِیر آنها به کار رفته است. البته در فقه از آنها جز معبد با عناوِین «بِيَع» (جمع بِِیعَه)؛ پرستشگاه ِیهودِیان ِیا مسِیحِیان، به اختلاف کاربرد؛ «کنِیسه»؛ عبادتگاه ِیهود، نصارا و کفار ِیا تنها ِیهود و نصارا و «بِیوت النار» يا «بيت النّار» ِیا «معابد النيران»؛ آتشکده مجوس نِیز ِیاد شده است. مراد از معبد در اِینجا پرستشگاههاِی غِیر مسلمانان است. از آن به مناسبت در بابهاِی طهارت، صلات، جهاد، وقف، وصيّت، نكاح و قضاء سخن گفته اند.
نماز گزاردن در معبد: به قول مشهور، نماز خواندن در آتشکده مکروه است.(١) برخِی قدما حرام دانسته اند.(٢) لِیکن در معابد ِیهود و نصارا بنابر نظر مشهور کراهت ندارد.(٣) برخِی نِیز حکم به کراهت آن کرده اند. (٤) پاشِیدن آب بر محل نماز در معابد ِیهود و نصارا مستحب است. (٥)
احداث معبد: احداث معبد توسط اهل کتاب در زمِین صلح(← زمِین صلح) -در صورتِی که در قرارداد صلح شرط شده باشد که زمِین در ازاِی پرداخت جزِیه در ملک صاحبانش (کفار) باقِی بماند ـ جاِیز است؛ چنان که معابد موجود، براِی آنان باقِی مِیماند، مگر آنکه در قرار داد صلح، عدم احداث معبد ِیا تخرِیب معبد موجود شرط شده باشد. (٦) ساختن معبد توسط اهل کتاب در کشور اسلامِی در صورتِی که در عقد ذمه، نساختن معبد بر آنان شرط شده باشد، جاِیز نِیست. در صورت احداث، تخرِیب آن بر حاکم اسلامِی واجب است؛ لِیکن معبدهاِیِی که از قبل وجود داشته و مسلمانان آنها را تخرِیب نکرده اند، بنابر قول مشهور باقِی مِیمانند.(٧)
معبدِی که بقاِی آن جاِیز است، ترمِیم و تعمِیر آن نِیز جاِیز خواهد بود؛ لِیکن چنانچه خراب شود، آِیا تجدِید بناِی آن جاِیز است ِیا نه؟ مسئله محل اختلاف است.(٨) اجِیر شدن مسلمان براِی تعمِیر و بازسازِی معبد، از قبِیل معمارِی، بناِیِی و نجارِی، به تصرِیح برخِی مکروه است.(٩)